Маскүнемдіктен кодтау: қалай әсер етеді, қандай түрлері бар және шын мәнінде не күтуге болады

Маскүнемдіктен кодтау дегеніміз не

«Кодтау» термині қатаң медициналық емес, ол посткеңестік наркологияда пайда болып, ауызекі тілде орнығып қалған. Бұл атау алкогольге тәуелді адамға белгілі бір мерзім бойы ішуден тыйылуға көмектесуді мақсат ететін әртүрлі әдістерге қатысты қолданылады. Олардың ортақ бір белгісі бар: пациент ішпеуге алдын ала келіседі, ал әдіс қосымша тосқауыл жасайды — физиологиялық, психологиялық немесе олардың үйлесімі.

Кодтау тәуелділікті ауру ретінде емдемейтінін және құмарлықты мәңгілікке өшірмейтінін түсіну маңызды. Оның міндеті — адамға тұрақты ішпеу кезеңін беру, оның ішінде денсаулықты қалпына келтіріп, өмірді ретке келтіріп, тіпті психотерапиядан және емнің басқа кезеңдерінен өтуге болады. Егер кодтауды жалғыз құрал ретінде қабылдаса, мерзім аяқталғаннан кейін немесе тіпті одан ертерек ішу қайта басталу қаупі жоғары.

Кодтау қалай әсер етеді

Механизмі таңдалған әдіске байланысты. Дәрі-дәрмектік кодтауда ағзада алкогольдің ыдырауын бөгейтін препараттар қолданылады. Олардың аясында ішсе, уытты ацетальдегид жиналып, айқын реакция дамиды: беттің қызаруы, жүректің жиі соғуы, қан қысымының түсуі, жүрек айнуы, құсу, қорқыныш. Алкогольдің осындай реакция тудыратынын білу ішуден тежейді. Препараттардың басқа тобы мидың марапаттау жүйесіне әсер ете отырып, құмарлықты және алкогольден алынатын «ләззатты» төмендетеді.

Психотерапиялық әдістер сендіруге, гипносуггестияға, ішпеуге деген тұрақты ұстанымды қалыптастыруға және мотивацияға сүйенеді. Олардың әсері психологиялық механизмдермен: күтумен, дәрігерге сенімімен, шешім қабылдау рәсімімен байланысты. Көптеген әдістемелерде екі тәсіл де үйлеседі, бұл кезде препараттың физиологиялық әсері психотерапиялық жұмыспен күшейтіледі. Кез келген жағдайда нәтиже көбінесе пациенттің өз шешіміне байланысты.

Күту мен ұстанымның рөлі

Кодтау әсерінің бір бөлігі адамның әдістің тиімділігіне сенуімен және ішпеу туралы саналы түрде шешім қабылдауымен түсіндіріледі. Бұл әдістің құнын түсірмейді: тұрақты ұстаным — ішпеудің маңызды ресурсы. Бірақ дәл сондықтан кодтау «күштеп» жұмыс істемейді және пациенттің білуінсіз немесе оның қалауына қарсы жүргізілмеуі тиіс.

Кодтаудың қандай түрлері бар

Әдістерді шартты түрде дәрі-дәрмектік, психотерапиялық және аралас деп бөледі. Дәрі-дәрмектік әдістерге препараттарды тамыр ішіне, бұлшықет ішіне немесе ұзақ әсер ететін тері астындағы имплант (тігу) түрінде енгізу жатады. Әрекет ету мерзімі түріне байланысты және оны дәрігер анықтайды. Психотерапиялық әдістер дәрігер-психотерапевтпен сеанстар түрінде өтеді және гипносуггестиялық әдістемелерді қамтуы мүмкін.

Әдісті таңдау — дәрігер мен пациенттің бірлескен шешімі. Денсаулық жағдайы, қосалқы аурулар, бұрынғы ем тәжірибесі, мотивация, жеке қалаулар ескеріледі. Кейбір адамдарға құмарлықты төмендететін әдістер, басқаларына алкогольді көтере алмауды тудыратын әдістер көбірек сай келеді. Пациенттің таңдалған әдістің қалай әсер ететінін, оның мерзімін және алкоголь ішкенде не болатынын түсінгені маңызды.

Алкогольді көтере алмауды тудыратын дәрі-дәрмектік әдістер

Алкогольдің ыдырауын бұзатын сенсибилизациялаушы әсері бар препараттарға негізделген (химиялық қорғаныс). Ішкен кездегі реакция ауыр және жүрек үшін қауіпті болуы мүмкін, сондықтан емшараның алдында тексеру және толық ақпарат беру міндетті. Пациент осы кезеңде кез келген алкоголь, соның ішінде спирт негізіндегі дәрілер де қарсы көрсетілгенін түсінуі тиіс.

Құмарлықты төмендететін дәрі-дәрмектік әдістер

Марапаттау жүйесіне әсер ететін және ішуге деген ниет пен алкогольден алынатын ләззатты төмендететін препараттар қолданылады. Олар ішкен кезде ауыр реакция тудырмайды, сондықтан жұмсағырақ болып саналады. Бұл құралдар рецидивке қарсы терапияның бөлігі ретінде алкогольге тәуелділікті емдеу жөніндегі халықаралық ұсынымдарға енгізілген.

Психотерапиялық әдістер

Дәрігер-психотерапевт жүргізеді және сендіруге, мотивациямен және ішпеуге деген ұстаныммен жұмыс істеуге негізделген. Тиімділігі көбінесе сенімге, пациенттің дайындығына және кейінгі сүйемелдеуге байланысты. Мұндай әдістер препараттарды енгізуді қажет етпейді, бірақ олар да алдын ала ішпей жүру кезеңін және тексеруді көздейді.

Кодтауға қалай дайындалу керек

Кодтау тек ішпеген адамға жүргізіледі. Қажетті ішпеу кезеңі әдіске және денсаулық жағдайына байланысты және әдетте бірнеше күнді құрайды — нақты мерзімді дәрігер анықтайды. Егер адам ішімдікке салынып жүрсе, алдымен ішімдіктен шығару және абстиненттік синдромды басу жүргізіледі. Адамды мас күйде немесе абстиненция кезінде кодтауға тырысу қауіпті және жол берілмейді.

Емшараның алдында дәрігер анамнез жинап, тексеру жүргізеді және қажет болса тексерілуді тағайындайды: ЭКГ, қан талдаулары, бауыр мен бүйрек қызметін бағалау. Пациентке әдістің мәні, әрекет ету мерзімі, шектеулер мен қауіптер толық түсіндіріледі. Ақпараттандырылған ерікті келісімге міндетті түрде қол қойылады. Кодтау туралы шешімді пациенттің өзі қабылдайды; туыстар қолдай алады, бірақ оның орнына шешім қабылдай алмайды.

1. Адам әлі ішіп жүрсе, ішімдіктен шығарудан өту
2. Дәрігер көрсеткен мерзім бойы ішпеу
3. Дәрігерге аурулар және қабылданатын барлық дәрілер туралы айту
4. Тексерілуден өту: ЭКГ, талдаулар, бауыр мен бүйректі бағалау
5. Дәрігермен әдісті таңдауды, мерзімді, шектеулер мен қауіптерді талқылау
6. Ақпараттандырылған ерікті келісімге қол қою

Кодтаудың қарсы көрсетілімдері мен қауіптері

Дәрі-дәрмектік кодтау бірқатар ауруларда қарсы көрсетілген: жүрек пен қантамырлардың ауыр аурулары, бауыр мен бүйрек қызметінің айқын бұзылыстары, кейбір психикалық бұзылыстар, эпилепсия, жүктілік, препарат компоненттеріне аллергия. Дәл сондықтан емшара алдындағы тексеру — жай ғана формальдылық емес. Мас күй және ерікті келісімнің болмауы да қарсы көрсетілім болып табылады.

Алкогольді көтере алмауды тудыратын дәрі-дәрмектік әдістердің басты қаупі — кодтау аясында алкоголь ішкендегі ауыр реакция. Ол қан қысымының күрт түсуімен, ырғақ бұзылыстарымен жүруі және шұғыл көмекті талап етуі мүмкін. Тағы бір қауіп — психологиялық: егер адам кодтауды өз шешімі ретінде емес, сырттан қойылған тыйым ретінде қабылдаса, мерзім аяқталғаннан кейін жиі рецидив, кейде ауыр ішімдік болады.

Кодтаудан шын мәнінде не күтуге болады

Кодтау көптеген адамдарға көмектесе алады: ол ішпеу кезеңін береді, осы уақытта әл-ауқат, қарым-қатынас, жұмысқа қабілеттілік жақсарады. Кейбір пациенттер үшін бұл ішімдіксіз өмір салтын бекітуге жеткілікті болады. Алайда әдіс ішудің себептерін — стресті, мазасыздықты, депрессияны, эмоциялармен күресудің үйреншікті тәсілдерін, айналадағы ортаны жоймайды.

Шынын айтқанда, кодтаудың жалғыз әдіс ретіндегі тиімділігі шектеулі. Халықаралық ұсынымдар кешенді тәсілге басымдық береді: психотерапиямен және психоәлеуметтік қолдаумен үйлесетін рецидивке қарсы дәрі-дәрмектік терапия. Сондықтан біз кодтауды құралдардың бірі ретінде қарастырамыз, ол адам қатар психотерапевтпен жұмыс істеп, жақындарының қолдауын алса, әсіресе пайдалы.

Біздің клиникада кодтау қалай жүргізіледі

Наркология 24 клиникасында кодтауды нарколог тек бетпе-бет кеңестен, тексеруден және ішпеу кезеңінен кейін жүргізеді. Біз әр әдістің қалай әсер ететінін, мерзімдерін, шектеулері мен қауіптерін толық түсіндіріп, сай нұсқаны таңдауға көмектесеміз. Емшара анонимді, есепке қоюсыз, ақпараттандырылған келісімге қол қою арқылы жүргізіледі. Одан кейін дәрігер байланыста болып, әл-ауқатты бақылайды.

Біз кодтауды ем бағдарламасының құрамында қарастыруды ұсынамыз: қажет болса ішімдіктен шығару, нарколог пен психиатрдың кеңестері, тәуелділіктің психотерапиясы, отбасына қолдау, оңалту. Кейбір сұрақтарды — мысалы, әдістің сай келетін-келмейтінін түсіну үшін — онлайн кеңесте талқылауға болады, бірақ емшараның өзі дәрігерге бетпе-бет келуді және алдын ала тексеруді талап етеді.

Дәрігерге қашан жүгіну керек

• Кодталғыңыз келеді және дәл сізге қай әдіс сай келетінін түсіну керек
• Жүрек, бауыр, бүйрек аурулары немесе эпилепсия бар, кодтаудың қауіпсіздігіне күмәніңіз бар
• Адам ішімдікке салынып жүр, алдымен одан қауіпсіз шығару қажет
• Бұрынғы кодтау рецидивпен аяқталған, басқа тәсілді таңдау маңызды
• Кодтау аясында ішкісі келу немесе қатты мазасыздық пайда болды
• Кодтау аясында ішіп қойдыңыз және әл-ауқатыңыз нашарлағанын сезесіз

Сұрақтар мен жауаптар

Материалды тексерген

Исаев Нұрлан ҚазбекұлыНарколог-психиатр дәрігер · өтілі 10 жыл

Тұздарға, синтетикалық стимуляторларға және каннабиноидтарға тәуелділік, жасөспірімдердегі тәуелділік, лудомания, онлайн сүйемелдеу.