Қысқаша
Егер адам кодтаудан кейін ішіп қойса, ең алдымен ішуді тоқтатып, жағдайын бағалау керек: «химиялық» кодтау кезінде алкоголь қауіпті реакция тудыруы мүмкін — бет-терінің қызаруы, жүректің жиі соғуы, тұншығу, қан қысымының төмендеуі, құсу. Мұндай белгілер болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Жағдайы тұрақты болса, рецидив (срыв) — емнің соңы емес, белгі ғана: наркологқа жүгініп, не болғанын талқылап, жоспарды түзету керек — психотерапия, демеуші ем, қажет болса тексеруден кейін қайта кодтау.
Бір минутта басты мәселе
- Алкогольге реакция кодтау әдісіне байланысты: дәрі-дәрмекпен кодтағанда ол қауіпті болуы мүмкін, психотерапиялық кодтауда — көбіне психологиялық сипатта болады.
- Кодтау аясында ішкеннен кейін кеуденің ауыруы, ентігу, кенет әлсіздік, сананың шатасуы — бірден 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалуға негіз.
- Кодтауды көбірек ішу немесе кез келген дәріні қабылдау арқылы өз бетіңізше «алып тастауға» тырыспаңыз: бұл асқыну қаупін арттырады.
- Рецидив — тәуелділіктен айығу жолында жиі кездесетін кезең. Оны жасырмай, мүмкіндігінше ертерек наркологпен талқылау маңызды.
- Рецидивтен кейін ем жоспары қайта қаралады: психотерапия, триггерлермен жұмыс, отбасының қолдауы, кейде қайталама процедура қосылады.
Кодтаудан кейін ішсе не болады
Ішімдікке тәуелділіктен кодтау — адамға ішпей жүруге көмектесетін әртүрлі әдістердің жалпы атауы. Олардың бірі алкогольдің алмасуын немесе оның миға әсерін өзгертетін дәрілік заттарға негізделеді, ал басқалары — психотерапиялық сендіру мен ішімдіктен бас тартуға деген ұстанымды қалыптастыруға. Сондықтан «не болады» деген сұрақтың жауабы қандай әдіс, қашан және қанша мерзімге қолданылғанына тікелей байланысты.
Этанолдың ыдырау өнімін бөлшектейтін ферментті бұғаттайтын дәрілік әдістерде қанда улы зат — ацетальдегид жиналады. Бұл антабус тәрізді реакция деп аталатын жағдайды тудырады: дененің ысуы мен беттің қызаруы, жүректің қатты соғуы, бас ауруы, жүрек айнуы мен құсу, ауаның жетіспеу сезімі, артериялық қысымның төмендеуі. Жүрек-қан тамыр аурулары бар адамдарда мұндай реакция шынымен қауіпті болуы мүмкін, сондықтан дәрігерлер пациентті бұл туралы алдын ала ескертіп, жазбаша келісімін алады.
Дәрі-дәрмекпен кодтау
Альдегиддегидрогеназа тежегіштері тобындағы препараттарды егеді немесе тері астына тігеді, олар белгілі бір уақыт бойы әсер етеді. Осы кезеңде ішсе, реакция бірнеше минут немесе сағат ішінде дамиды және ішілген алкогольдің мөлшеріне, ағзаның жағдайына және қосалқы ауруларға байланысты болады. Жеңіл түрлері өздігінен басылады, ауыр түрлері медициналық көмекті қажет етеді.
Апиын рецепторларының антагонистерімен кодтау
Препараттардың басқа тобы улану тудырмайды, керісінше ішімдіктен алатын ләззатты және оған деген құмарлықты азайтады. Ішкеннен кейін адам үйреншікті әсерді сезбеуі мүмкін, бірақ өмірге қауіпті реакция әдетте болмайды. Дегенмен мастық және онымен байланысты барлық қауіп сақталады.
Психотерапиялық кодтау
Стресс-психотерапиялық әдістер мен гипносуггестия кезінде химиялық «блок» болмайды. Рецидивтен кейін адам көбіне мазасыздықты, қорқынышты, кінә сезімін бастан кешіреді, кейде сендірілген ұстанымның көрінісі ретінде денесінде жайсыздық сезінеді. Бұл қауіп мүлдем жоқ дегенді білдірмейді: мастықтың өзі және одан кейінгі ұзақ ішімдік барлық әдеттегі қауіптерін сақтайды.
Қандай белгілер қауіпті және дәрігерді қажет етеді
Рецидивтен кейінгі алғашқы сағаттардағы ең маңыздысы — жағдайдың қаншалықты ауыр екенін түсіну. Оны қалыпты деп атауға болмайды, бірақ біртіндеп басылатын жеңіл қызару мен жүрек соғуының жиілеуі жиі кездеседі. Үдей түсетін белгілер, сондай-ақ жүректің, тыныс алудың және сананың бұзылуының кез келген белгісі қауіпті. Мұндай жағдайларда таңды күтіп, «өзі басылып кетеді» деп үміттенуге болмайды.
Жеке қауіп — алкогольдің адам басқа себептермен қабылдайтын дәрілермен үйлесуі: ұйықтататын, тыныштандыратын, ауырсынуды басатын, қан қысымын түсіретін дәрілер. Олар тыныс алудың тежелуін және жүрек-қан тамыр реакциясын күшейтуі мүмкін. Кодтау кезінде нақты не енгізілгенін білмесеңіз, жедел жәрдем дәрігеріне клиниканың атауын және процедура күнін айтыңыз — бұл ем тактикасын таңдауға көмектеседі.
- Төс сүйегінің артындағы ауырсыну немесе қысым, жүрек жұмысындағы іркілістер
- Ауаның жетіспеуі, тұншығу, ысқырықты тыныс
- Кенет әлсіздік, бас айналу, талып қалу немесе талуға жақын жағдай
- Қайта-қайта құсу, әсіресе ұйқышылдық немесе сананың шатасуы кезінде
- Құрысу, сөйлеудің бұзылуы, беттің қисаюы, қолдың немесе аяқтың ұюы
- Сананың шатасуы, адамды оята алмау
| Әдіс | Алкогольден кейін не болуы мүмкін | Қаншалықты қауіпті |
|---|---|---|
| Алкогольдің ыдырауын бұғаттайтын препараттар | Қызару, жүректің жиі соғуы, тұншығу, құсу, қан қысымының төмендеуі | Қауіпті болуы мүмкін, әсіресе жүрек аурулары кезінде |
| Апиын рецепторларының антагонистері | Эйфория әлсірейді, ішімдіктен алатын ләззат азаяды | Реакцияның өзі қауіпті емес, мастықтың қаупі сақталады |
| Психотерапиялық әдістер | Мазасыздық, қорқыныш, кінә сезімі, денедегі жайсыздық | Қауіп мастықпен және ұзақ ішімдікпен байланысты |
| Біріктірілген әдістер | Қолданылған компонентке байланысты | Процедураны жүргізген дәрігердің кеңесі қажет |
| Ұзақ ішімдікке ұласқан рецидив | Интоксикация, абстиненттік синдром, делирий қаупі | Дәрігердің бақылауымен детоксикацияны қажет етеді |
Рецидивтен кейін бірден не істеу керек
Біріншісі — ішуді тоқтату. «Бәрібір бұзылдым ғой, жалғастыра берейін» деген ой түсінікті, бірақ дәл осы ой бір реттік оқиғаны ұзақ ішімдікке айналдырады, ал дәрі-дәрмекпен кодтау кезінде реакцияның ауырлығын да арттырады. Екіншісі — жалғыз қалмау: жақын адамыңыздан қасыңызда болып, жағдайыңызды бақылауды сұраңыз, әсіресе түнде. Егер сіз бұзылып кеткен адамның қасында болсаңыз, сабырлы сөйлеңіз: айқай мен айыптау қазір тек стрессті және тағы ішуге деген құштарлықты күшейтеді.
Кодтауды «бейтараптандыру» немесе тынышталу үшін дәрілерді кездейсоқ қабылдамаңыз. Қою кофе мен энергетикалық сусындарды ішпеңіз, моншаға немесе саунаға бармаңыз, көлік жүргізбеңіз. Құсу болмаса, суды аз-аздан ішіңіз. Жағдайыңыз мүмкіндік бере салысымен кодтауды жүргізген дәрігермен немесе кез келген наркологпен байланысыңыз: ол әдісті нақтылап, қауіптерді бағалайды және тексеру қажет пе, жоқ па, соны айтады.
Егер рецидив ұзақ ішімдікке ұласып кетсе
Ішу бірнеше күнге созылғанда кодтау қаупіне ұзақ ішімдіктің әдеттегі салдары қосылады: сусыздану, электролиттердің бұзылуы, қан қысымының құбылуы, ұйқысыздық, кенет тоқтатқанда ақ қызба (алкогольдік делирий) қаупі. Мұндай жағдайда өз бетімен шығу қауіпті — детоксикация үшін наркологты үйге шақырған немесе стационарға жүгінген дұрыс.
Дәрігермен қалай сөйлесу керек
Қанша және не ішкеніңізді, қашан ішкеніңізді, кодтаудың қандай әдісі қолданылғанын және қандай дәрілер қабылдайтыныңызды шынын айтыңыз. Дәрігер айыптамайды — қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін оған нақты деректер керек. Рецидивті жасырған адам өзін көмектен айырады және оның қайталану қаупін арттырады. Рецидив туралы неғұрлым ертерек айтсаңыз, оны тоқтату соғұрлым оңай.
Жақыныңыз кодтаудан кейін ішіп қойса, не істеу керек
- Жағдайын бағалаңызАдамның есі бар ма, қалыпты тыныс ала ма, кеудесі ауырмай ма, қатты әлсіздік пен сананың шатасуы жоқ па — тексеріңіз. Алаңдатарлық белгілер болса, бірден 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
- Жалғыз қалдырмаңызҚасында болыңыз, әсіресе түнде. Адам ұйықтап бара жатса, құсқанда тұншығып қалмауы үшін оны бүйірімен жатқызыңыз және тынысын мезгіл-мезгіл тексеріп тұрыңыз.
- Алкогольді алып қойыңызСабырмен, жанжалсыз ішімдікті оның қолы жетпейтін жерге алып қойыңыз. Осы сәттегі дау мен сөгіс стрессті күшейтіп, ішуді жалғастыруға итермелеуі мүмкін.
- Кодтау әдісін анықтаңызПроцедура туралы құжаттарды табыңыз немесе клиниканың атауы мен күнін еске түсіріңіз. Бұл ақпарат жедел жәрдем дәрігеріне немесе наркологқа керек болады.
- Наркологпен байланысыңызЖедел кезең өткен соң дәрігерге жүгініңіз. Ұзақ ішімдік кезінде үйге шақыру немесе стационар қажет, жағдай тұрақты болса — кеңес жеткілікті.
- Одан арғы емді талқылаңызЖоспарды бірге қайта қарауды ұсыныңыз: психотерапия, отбасылық кеңес, демеуші ем. Сәтсіздік туралы емес, қамқорлық туралы айтыңыз.
Адамдар кодтаудан кейін неге бұзылады
Ішімдікке тәуелділік — мидың созылмалы ауруы, бұл кезде марапаттау жүйесі мен мінез-құлықты бақылау жүйесі өзгереді. Кодтау «ішпейтін кезеңді» жасай алады, бірақ адамның ішуіне себеп болған жайттарды жоймайды: мазасыздықты, депрессияны, ұйқысыздықты, жанжалдарды, үйреншікті рәсімдерді, айналадағы ортаны. Егер олармен ешкім жұмыс істемесе, құмарлық қайта оралады, ал тыйым сырттан қойылған шектеу ретінде қабылданып, оны тексеріп көргісі келеді.
Рецидивтің жиі кездесетін сценарийлері — «аздап болады» деп көрінетін мереке немесе стресс, «код жұмыс істей ме» деп тексеру әрекеті, процедураның әсер ету мерзімінің аяқталуы, мәселе шешілді деген сезім. Көбіне рецидивтің алдында сырттан байқалатын өзгерістер болады: ашуланшақтық, ұйқысыздық, алкоголь туралы ойлар, қолдау кездесулерінен бас тарту. Мұны рецидив алдындағы жағдай деп атайды, онымен алдын ала жұмыс істеуге болады.
- Кодтау психотерапиясыз, емнің жалғыз әдісі болды
- Мазасыздық, депрессия немесе ұйқы бұзылыстары емделмеген
- Үнемі ішетін орта сақталып қалған
- Кодтау туралы шешімді адамның өзі емес, туыстары қабылдаған
- Қатты құмарлық пен стресті жағдайларға арналған жоспар жоқ
Рецидивтен кейін қайта кодтауға бола ма
Иә, қайта кодтау мүмкін, бірақ бірден емес және автоматты түрде емес. Алдымен алкоголь ағзадан толық шығуы үшін ішпейтін кезең қажет, содан кейін — нарколог қарауы және тексеру: жүректі, бауырды, қан қысымын, қосалқы ауруларды бағалау. Егер рецидив ауыр реакциямен қатар жүрсе, дәрігер басқа әдісті ұсынуы немесе дәрі-дәрмектік нұсқадан бас тартып, қауіпсіздеуін таңдауы мүмкін.
Алдыңғы әрекеттің неге нәтиже бермегенін түсіну одан да маңызды. Емде ешнәрсені өзгертпей, сол процедураны қайталау — бұрынғы жағдайда басқа нәтиже күту деген сөз. Әдетте жоспар кеңейтіледі: когнитивтік-мінез-құлықтық терапия, мотивациялық кеңес беру, қосалқы психикалық бұзылыстарды емдеу, отбасымен жұмыс, өзара көмек топтары қосылады.
Рецидивтен кейін қалай қайтадан ішпейтін өмірге оралуға болады
Рецидив — емнің пайдасыз екенінің дәлелі емес. Созылмалы ауруларда өршу кезеңдері болады, тәуелділікте де солай. Қайтадан ішпейтін өмірге оралған адам мен ұзақ ішімдікке кеткен адамның айырмашылығы көбіне оның көмекке қаншалықты тез жүгінгенімен және кінә сезіміне батып кетпегенімен анықталады. Бүгін ішпей өмір сүріп жүрген көп адам өзіне сай қолдау жүйесін тапқанға дейін бір немесе бірнеше рецидивті бастан өткерген.
Рецидивті оқиға ретінде талдаған пайдалы: оның алдында не болды, қандай ойлар мен сезімдер болды, қасында кім болды, ертерек тоқтауға не көмектесер еді. Бұл рецидивтің алдын алудың негізі — тәуелділік психотерапиясының негізгі бағыттарының бірі. Психолог немесе психотерапевт жеке жоспар құруға көмектеседі: ерте белгілерді тануға, құмарлықпен күресуге, ішуге шақырғанда бас тартуға және тұрмыс тәртібін қалпына келтіруге.
- Ішуді тоқтатып, ұзақ ішімдік болса, детоксикациядан өту
- Рецидивті наркологпен талқылап, не болғанын шынайы сипаттау
- Кез келген қайталама араласудың алдында тексеруден өту
- Тәуелділік психотерапиясын бастау немесе қайта жалғастыру
- Маманмен бірге құмарлық пайда болған жағдайға арналған іс-әрекет жоспарын құру
- Жақындарды тарту: отбасылық кеңес рецидивтің қайталану қаупін азайтады
Кодтаудан кейінгі рецидив кезінде қалай көмектесеміз
Наркология 24 клиникасында рецидивтен кейін жағдайды бағалау, интоксикацияны басу немесе ішімдіктен шығару қажет болса, наркологты үйге тәулік бойы шақыруға болады. Жағдай ауыр болса немесе асқыну қаупі жоғары болса, дәрігерлердің бақылауымен стационарда емдеуді ұсынамыз. Жағдай тұрақтанғаннан кейін нарколог пациентпен бірге одан арғы жоспарды талқылайды: тексеруден кейін қайта кодтау, демеуші ем, психотерапия және оңалту.
Егер жағдай тұрақты болып, ең алдымен әңгіме қажет болса — қалай жалғастырмау керек, кінә сезімін қалай жеңу керек, жақындарға қалай түсіндіру керек — наркологтың немесе психотерапевттің онлайн кеңесінен бастауға болады. Реакция айқын болғанда онлайн кеңес қарап-тексеруді алмастырмайды, бірақ ұсынымдарды тез алуға және жүгінуді кейінге қалдырмауға көмектеседі. Біз анонимді, айыптаусыз жұмыс істейміз және жақынының рецидивімен бетпе-бет келген отбасыларға көмектесеміз.
Дәрігерге қашан жүгіну керек
- Кодтау аясында ішкеннен кейін кеуде ауыруы, ентігу немесе жүрек жұмысында іркілістер пайда болды
- Ішу бір-екі күннен ұзаққа созылып, адам өзі тоқтай алмай жүр
- Ішуді тоқтатуға тырысқанда қалтырау, тершеңдік, ұйқысыздық, мазасыздық пайда болады
- Кодтаудың қандай әдісі қолданылғанын және алкогольдің қауіпті-қауіпсіз екенін білмейсіз
- Рецидив алғаш рет емес қайталанып отыр және кодтау ұстап тұрмайтын болды
- Көңіл-күйдің құлдырауы, үмітсіздік немесе өмір сүрудің мәні жоқ деген ойлар пайда болды
- Қайта кодтауды жоспарлап отырсыз және оны қашан қауіпсіз жасауға болатынын түсінгіңіз келеді
Шұғыл көмек қашан қажет
Кодтау аясында алкоголь ішкеннен кейін төс сүйегінің артында ауырсыну, тұншығу, талып қалу, құрысу, сананың шатасуы, ұйқышыл адамда қайта-қайта құсу немесе инсульт белгілері пайда болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Жедел жәрдем келгенге дейін кез келген дәріні бермеңіз, адамды бүйірімен жатқызып, жалғыз қалдырмаңыз.
Наркология 24 қалай көмектеседі
Дәрігерді үйге тәулік бойы шақыру, стационар және детоксикация, кодтау, оңалту және нарколог пен психиатрдың онлайн кеңесі. Анонимді, есепке қойылмайды.
- Кодтан шығару10 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
- Рецидивтің алдын алу12 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
- Алкоголизмнен кодтау10 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
Сұрақтар мен жауаптар
Кодтаудан кейін ішсе не болады?
Әдіске байланысты. Алкогольдің ыдырауын бұғаттайтын препараттармен кодтағанда қызару, жүректің жиі соғуы, тұншығу, құсу және қан қысымының төмендеуі бар реакция болуы мүмкін — кейде қауіпті. Психотерапиялық әдістерде химиялық реакция болмайды, бірақ мазасыздық пен жайсыздық болуы мүмкін. Қалай болғанда да мастық пен ұзақ ішімдіктің барлық әдеттегі қаупі сақталады.
Кодталған адам ішсе, қайтыс болуы мүмкін бе?
Дәрі-дәрмекпен кодтау кезінде ауыр реакция сирек жағдайларда өмірге қауіп төндіруі мүмкін, әсіресе жүрек-қан тамыр аурулары бар адамдарда және көп ішкенде. Сондықтан процедураның алдында тексеру жүргізіп, қауіптер туралы ескертеді. Кеуде ауырса, тұншықса, талып қалса, жедел жәрдемді 103 немесе 112 нөмірі бойынша бірден шақыру керек.
Қайта кодталу үшін рецидивтен кейін қанша уақыт ішпеу керек?
Мерзімді дәрігер әдіске, ішілген мөлшерге және денсаулық жағдайына қарай анықтайды. Әдетте бірнеше күн толық ішпеу қажет, кейде одан да ұзақ, әсіресе ұзақ ішімдіктен кейін. Қайталама процедураның алдында нарколог қарап, қажет болса жүрек пен бауырды тексеруді тағайындайды.
Кодтауды өз бетімен алып тастауға бола ма?
Қауіпсіз үй әдістері жоқ. Кодтауды көп алкогольмен немесе кездейсоқ дәрілермен «басып тастауға» тырысу қауіпті. Кодтаудың әсерін тоқтатқыңыз немесе әдісті өзгерткіңіз келсе, мұны наркологпен талқылаңыз: ол нақты процедураның қалай жұмыс істейтінін және денсаулыққа зиянсыз не істеуге болатынын түсіндіреді.
Кодтау неге көмектеспеді?
Кодтау ішпейтін кезеңді жасайды, бірақ тәуелділіктің себептерін емдемейді. Егер психотерапия жүргізілмесе, мазасыздық, депрессия немесе ұйқысыздық емделмесе, адам бұрынғы ортасында қалса немесе шешімді өзі қабылдамаса, рецидив қаупі жоғары. Бұл — емнен көңілі қалуға емес, оны толықтыруға себеп.
Кодталған адам бұзылып кетсе, туыстарына не істеу керек?
Алдымен қауіпсіздікті бағалау: алаңдатарлық белгілер болса, жедел жәрдем шақыру. Содан кейін сөгіссіз наркологқа жүгініп, ем жоспарын қайта қарауды ұсыну. Наркология 24 клиникасында туыстар жақынымен рецидивтен кейін қалай сөйлесу керегі және бүкіл жауапкершілікті өз мойнына алмай, оны қалай қолдау керегі туралы нарколог немесе психолог кеңесін ала алады.
Кодтаудан кейінгі рецидив емнің пайдасыз екенін білдіре ме?
Жоқ. Тәуелділікте рецидивтер басқа созылмалы аурулардағы өршулер сияқты жиі кездеседі. Рецидив емді тоқтатуға себеп емес, оны түзетуге белгі болуы маңызды. Кешенді көмек алса, көп адам бір немесе бірнеше рецидивтен кейін тұрақты түрде ішпейтін өмірге қол жеткізеді.
Дереккөздер және әдістеме
- АХЖ-10, F10 бөлімі «Алкогольді қолданудан туындаған психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстар», Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- ҚР ДСМ алкогольді қолданудан туындаған психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстарды диагностикалау мен емдеудің клиникалық хаттамалары
- NICE guideline CG115 «Alcohol-use disorders: diagnosis, assessment and management of harmful drinking and alcohol dependence»
- APA Practice Guideline for the Pharmacological Treatment of Patients With Alcohol Use Disorder
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
Мақаланы Наркология 24 медициналық редакциясы дайындап, дәрігер тексерді. Анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
Материалды тексерген
Жұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер · өтілі 21 жылҮйде және стационарда ішімдіктен шығару, детоксикация, абстиненттік синдромды басу, опиоидтық тәуелділік, блокадалар.
