ТексергенЖұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 21 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- Кім жүргізеді
- Психиатр-нарколог дәрігер; қажет болса психиатр немесе психотерапевт қосылады
- Қайда
- Клиникада, пациенттің үйінде немесе бейнебайланыс арқылы
- Ұзақтығы
- 40–60 минут; үйге барып тамшылатқыш қойғанда — 2–3 сағат
- Анонимділік
- Төлқұжатсыз және тегін атамай, диспансерлік есепке қоймай, дәрігерлік құпия
- Қашан шұғыл
- Делирий, құрысу, психоз, мөлшерден тыс қабылдау, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз
- Нәтижесі
- Жағдай туралы қорытынды, тексеру бойынша ұсыныстар және жеке емдеу жоспары
Не білу маңызды
Нарколог кеңесі — тәуелділікті емдеудің кез келген түрінің алғашқы және міндетті кезеңі. Оның міндеті тармақтап айтқанда: тәуелділік бар ма, әлде зиянды қолдану туралы сөз болып тұр ма — соны анықтау, сатысын белгілеу, асқынуларды табу және қауіпсіз тәсілді таңдау. Анонимді формат дегеніміз — төлқұжатсыз және толық деректерді көрсетпей жүгінуге болады, ал қабылдау туралы ақпарат клиниканың ішінде қалады және ҚР заңымен бекітілген дәрігерлік құпиямен қорғалады.
Наркология 24 клиникасында анонимді кеңес үш форматта өткізіледі: клиникада қабылдау, наркологтың үйге баруы және бейнебайланыс. Таңдау адамның жағдайына байланысты: ұзақ ішіп жүрген адам үшін дәрігердің өзі келгені қауіпсізірек, ал мәселе туралы алғашқы әңгімеге көбіне онлайн формат жеткілікті. Қазақстанда наркологтың анонимді кеңесі тәулік бойы, соның ішінде түнде, демалыс және мереке күндері де қолжетімді, ал Наркология 24 клиникасындағы қайталама қабылдауларды пациентке ыңғайлы форматта өткізуге болады.
Наркологқа жүгінуге себептер
- бұрынғы әсерді алу үшін ішілетін ішімдіктің немесе қолданылатын заттың мөлшері біртіндеп артып келеді
- қолданғаннан кейін таңертең қалтырау, тершеңдік, мазасыздық және «бас жазуға» құмарлық пайда болады
- бақылау жоғалады: аздап ішуді жоспарлап едіңіз, ал қолдану бірнеше күнге созылып кетеді
- мас күйде болған оқиғалар есте сақталмайтын болды
- денсаулықта, жұмыста немесе отбасында қиындықтар туса да, қолдану жалғасып жатыр
- өз бетінше тоқтату әрекеттері алғашқы күндерде немесе апталарда үзіліспен аяқталады
- жақындарыңыз мінезіңіздің өзгергенін, ашушаңдықты және тұйықтықты байқайды
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Нарколог кеңесіне не кіреді
Қабылдаудың құрамы тармақтап: 1) анамнез жинау — қандай заттар, қанша уақыт, қандай мөлшерде, үзілістер мен емделу болды ма; 2) АХЖ-10 бойынша тәуелділік өлшемдерін бағалау — күшті құмарлық, бақылауды жоғалту, абстиненттік синдром, төзімділіктің артуы, қызығушылықтардың тарылуы, зиянына қарамастан жалғастыру; 3) қарап-тексеру — қан қысымы, тамыр соғысы, неврологиялық статус, бауырдың зақымдану белгілері; 4) психикалық жағдайды және суицид қаупін бағалау.
Қорытындысында дәрігер тұжырым жасап, оны қарапайым тілмен түсіндіреді. Әрі қарай ұсыныстар беріледі: қандай талдаулар тапсыру керек, детоксикация қажет пе, емдеудің қай форматы лайық — амбулаториялық, күндізгі немесе стационарлық, психиатрдың немесе кардиологтың кеңесі керек пе. Пациент кезеңдері мен шамамен алынған мерзімдері көрсетілген жазбаша жоспар алады, ал емдеуді бастау туралы шешімді өзі қабылдайды.
Қабылдау қалай өтеді: клиникада, үйде немесе бейнебайланыс арқылы
Жүгіну тәртібі: 1) қоңырау немесе хабарлама — әкімші жағдайды, мекенжайды және ыңғайлы форматты нақтылайды; 2) дәрігер үйге барғанда өзімен не алу керегін түсінуі үшін Қазақстанда наркологпен алдын ала қысқа бейнеәңгіме өткізуге болады; 3) келісілген уақытта қабылдау немесе үйге бару; 4) әңгіме және қарап-тексеру, қажет болса экспресс-тесттер; 5) қорытынды және жоспар; 6) көрсетілім болса — емдеуді сол келгенде бастау, мысалы абстиненттік синдром кезінде тамшылатқыш қою.
Егер адамда бұрын құрысу немесе алкогольдік делирий (ақ қызба) болса, жүректің, бауырдың ауыр аурулары, декомпенсация сатысындағы қант диабеті, жүктілік, сананың тежелуімен жүретін айқын улану болса, үйдегі кеңес жеткіліксіз және стационар қажет. Сандырақ, галлюцинациялар, агрессия, мөлшерден тыс қабылдау немесе суицид туралы ойлар болғанда жоспарлы қабылдауды күтпей, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалу керек. Қазақстанда стационарға жатқызу жүгінген күні ұйымдастырылады.
Біз қалай көмектесеміз
Клиникалық әңгіме және диагностика
Кеңестің негізі — тәуелділік синдромы үшін АХЖ-10 өлшемдері бойынша егжей-тегжейлі әңгіме. Дәрігер зиянды қолдануды тәуелділіктен ажыратып, сатысы мен ауырлығын бағалайды. Бұл маңызды: емдеу тәсілі мен көмектің көлемі диагнозға байланысты. Объективті болу үшін валидацияланған сауалнамалар қолданылады, ал күмән туса, қосымша тексерулер тағайындалады.
Физикалық қарап-тексеру
Қан қысымы, тамыр соғысы, дене қызуы, сатурация өлшенеді, терінің, склераның жағдайы, бауырдың көлемі, неврологиялық белгілер — қолдың дірілі, қозғалыс үйлесімі, рефлекстер бағаланады. Қарап-тексеру қолданудың асқынуларын және емдеудің жекелеген әдістеріне, мысалы кодтауға немесе кейбір дәрі топтарына қарсы көрсетілімдерді анықтауға мүмкіндік береді.
Экспресс-тестілеу
Көрсетілім бойынша және пациенттің келісімімен экспресс-тесттер жүргізіледі: алкотестер, несептегі психобелсенді заттардың негізгі топтарына арналған тест-жолақтар. Нәтижелер тек медициналық мақсатта — емдеу тәсілін таңдау және тағайындаулардың қауіпсіздігін бағалау үшін пайдаланылады, үшінші тұлғаларға берілмейді. Тесттен бас тарту кеңес алу құқығынан айырмайды.
Уәждемелік кеңес беру
Қабылдаудың бір бөлігі уәждемеге арналады: дәрігер адамға қысым көрсетпей, қолданудың салдары мен ішпей жүрудің пайдасын салмақтап көруге көмектеседі. Уәждемелік сұхбат әдісін халықаралық нұсқаулықтар ұсынады, ол адамның емделуді бастап, оны жалғастыру ықтималдығын арттырады, әсіресе ол бұрын емделудің қажеттігіне күмәнданса.
Мифтер мен фактілер
МифНаркологқа барғаннан кейін міндетті түрде есепке қояды
ФактАқылы анонимді жүгінгенде мәліметтер диспансерлік есепке қою үшін берілмейді. ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі дәрігерлік құпияны қорғайды; пациенттің келісімінсіз ашу тек заңда тікелей көрсетілген жағдайларда, мысалы сот сұрауы бойынша ғана мүмкін.
МифНарколог тек күн сайын ішетіндерге керек
ФактТәуелділік жиілікпен емес, бақылаудың жоғалуымен, құмарлықпен және денсаулыққа келетін зиянмен анықталады. Бірнеше апта сайын бір рет ұзақ ішу де тәуелділік синдромына сай келуі мүмкін. Ерте кеңес алу ауыр асқынулар дамығанға дейін араласуға мүмкіндік береді.
МифКеңес — ішімдіктің зияны туралы дәріс
ФактҚазіргі қабылдау өсиет айтусыз медициналық бағалау және жоспарды бірлесіп талқылау ретінде құрылады. Дәрігер сұрақтар қойып, қарап-тексеру нәтижелерін түсіндіреді және көмек нұсқаларын ұсынады, ал шешімді пациент қабылдайды.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологтың онлайн кеңесі | 10 000 ₸ |
| Наркологтың бетпе-бет кеңесі | 12 000 ₸ |
| Туыстарға арналған кеңес | 12 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
«Наркологтың анонимді кеңесі» қызметі Қазақстанның 45 қаласында қолжетімді: дәрігерді үйге шақыру, бөлімшелерде қабылдау, көрсетілім бойынша стационар. Нарколог немесе психиатрдың онлайн кеңесі — әлемнің кез келген нүктесінен. Мекенжайлар мен шақыру уақытын көру үшін сайттың жоғарғы жағынан қалаңызды таңдаңыз.
Анонимді және құпия
Қазақстанда дәрігер қарапайым киіммен, айыру белгілері жоқ көлікпен келе алады. Ем туралы құжаттар тек пациентке беріледі. Анықтама немесе еңбекке жарамсыздық парағы қажет болса, бұл бөлек және тек сіздің қалауыңыз бойынша талқыланады.
Сұрақтар мен жауаптар
Анонимді кеңеске төлқұжат алу керек пе?
Жоқ. Анонимді жүгінгенде құжаттар талап етілмейді, тек атыңызды айтуға болады. Ақылы қызметтерге шарт жасау үшін шартты сәйкестендіргіш жеткілікті. Егер ресми құжат, мысалы анықтама керек болса, деректер қажет болады — бұл жеке талқыланады.
Нарколог жұмысқа немесе полицияға хабарлауы мүмкін бе?
Жоқ, қабылдау туралы мәліметтер дәрігерлік құпия болып саналады. Заң пациенттің келісімінсіз ақпаратты ашуға тек қатаң белгіленген жағдайларда, мысалы тергеу органдарының немесе соттың тергеуге байланысты сұрауы бойынша рұқсат етеді. Жұмыс беруші мен туыстар мұндай деректерді сіздің келісіміңізсіз алмайды.
Кеңес қанша тұрады және қанша уақытқа созылады?
Алғашқы қабылдау 40–60 минут алады. Егер кеңес үйде өтіп, бір мезгілде тамшылатқыш қойылса, бару 2–3 сағатқа созылады. Құны форматқа — клиникада, үйге барып немесе онлайн — байланысты және жазылу кезінде әкімшіден нақтыланады.
Кеңеске мас күйде келуге бола ма?
Дәрігер жағдайды объективті бағалай алуы үшін клиникаға қабылдауға ішпеген күйде келген дұрыс. Егер адам ұзақ ішіп жүрсе және тоқтата алмаса, наркологты үйге шақырған дұрысырақ: дәрігер жағдайды бағалап, көрсетілім болса детоксикацияны бастайды.
Қабылдауға өзіммен не алу керек?
Қабылдап жүрген дәрілердің тізімін, ауруханалардан үзінді көшірмелерді және бар болса талдау нәтижелерін. Қабылдауда жақын адамның болғаны пайдалы — ол жағдайды толықтыра алады. Анонимді кеңес үшін жеке басты куәландыратын құжаттар қажет емес.
Кеңестен кейін емдеуді бірден бастау міндетті ме?
Жоқ. Кеңес емделуге міндеттемейді: дәрігер қорытынды мен ұсыныстар береді, ал шешім пациенттің өзінде қалады. Ерекшелік — өмірге қауіп төндіретін жағдайлар: мұндайда дәрігер шұғыл көмекті табанды түрде ұсынады және қажет болса жедел жәрдем шақырады.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
