ТексергенЖұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 21 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- Кім жүргізеді
- Психотерапевт, отбасылық психолог; нарколог жақыныңыздың ауруы мен ем нұсқалары туралы кеңес береді
- Қайда
- Астанадағы клиникада қабылдау, онлайн кеңестер, туыстарға арналған қолдау топтары
- Ұзақтығы
- Алғашқы өзгерістер — 4–8 кездесуден кейін, толыққанды жұмыс — 3-тен 6 айға дейін
- Анонимділік
- Құпия, есепке қоймай; жақыныңыз кеңес туралы сіздің келісіміңізсіз білмейді
- Қашан шұғыл
- Зорлық-зомбылық қаупі, сізде немесе жақыныңызда өзін-өзі өлтіру туралы ойлар — 103, 112; балалар мен жастарға — 150
- Нәтиже
- Айқын шекаралар, мазасыздық пен кінәнің азаюы, өз мақсаттарыңыз бен күшіңіз, дағдарысқа арналған түсінікті әрекет жоспары
Не білу маңызды
Егер сіз бұл бетті оқып отырсаңыз, мүмкін, көптен бері күту режимінде өмір сүріп жүрсіз: сергек келе ме, қоңырауға жауап бере ме, бір пәле болған жоқ па. Қалтасын тексересіз, оны ұзақ ішуден шығару үшін жұмыстан сұранасыз, бастығына ақталып қоңырау шаласыз, соңғы ақшаңызды қарызына бересіз. Уақыт өте өз өміріңіз жоғалып, тек басқа адам үшін күрес қалады. Мұны бірге тәуелділік деп атайды, және сіз оған кінәлі емессіз.
Астанада бүкіл отбасы бір адамның мойнында тұратынын жиі көреміз: таңнан кешке дейін жұмыс, балалар, егде ата-ана, оның үстіне тәуелді жақын адам. Көпшілігі өңірлерден келген, жүктемені бөлісетін туыстары жанында жоқ. Туыстарға көмек — емге қосымша емес, оның толыққанды бөлігі. Жақыныңыз әзірге емделуден бас тартса да, кеңеске келуге болады: отбасындағы өзгерістер көбіне оның сауығуына алғашқы қадам болады.
Бірге тәуелділік белгілері: өзіңізді танисыз ба
- бүкіл өмір оның қолдануының айналасында, ол қайда жүр, не болды деп үнемі ойлайсыз
- мәселені туыстар мен әріптестерден жасырасыз, оны ақтайсыз, ол үшін өтірік айтасыз
- оның қарызын өтейсіз, дәрігер шақырасыз, ол туғызған мәселелерді шешесіз
- оның қайта бастауына өзіңізді жауапты сезінесіз, алдын ала алмасаңыз кінәлі санайсыз
- телефонын, қалтасын тексересіз, бөтелке не таблетка іздейсіз, шиеленісте өмір сүресіз
- денсаулығыңызды, достарыңызды, әуестіктеріңізді тастап кеттіңіз, «өзіме күш те, уақыт та жоқ»
- ұйқысыздық, мазасыздық, көз жасы, бас ауруы, шегіңізге жеткендей сезім
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Бірге тәуелділік қалай қалыптасады және одан шығу неге қиын
Бірге тәуелділік сүйетін адамның бейберекетсіздікке табиғи жауабы ретінде біртіндеп қалыптасады. Сіз отбасын салдардан қорғауға тырысасыз, және бұл дұрыс сияқты көрінеді. Бірақ уақыт өте құтқару жүйеге айналады: тәуелді адам өз қолдануының салдарына тап болмайды, ал сіз барған сайын көбірек нәрсені мойныңызға аласыз. «Құрбан», «құтқарушы» және «қуғыншы» рөлдері бірін-бірі алмастыратын тұйық шеңбер пайда болады.
Ішімдік немесе зорлық-зомбылық бар отбасында өскендерде, өзін ұмытып, басқаларға қамқорлық жасауға үйренгендерде, сондай-ақ оқшау жүрген адамдарда — достарының қолдауынсыз, туыстарынан алыста — қауіп жоғарырақ. «Отбасы үшін шыдау» деген мәдени күтулер мен сөз болудан қорқу да ұстап тұрады. Мынаны түсіну маңызды: құтқарудан бас тарту — сатқындық емес. Бұл жақыныңызға шындықпен бетпе-бет келіп, емделгісі келуіне мүмкіндік беру тәсілі.
Туыстарға көмек қалай өтеді
Алғашқы кеңес — Астанада бетпе-бет немесе үйден не жұмыстан ыңғайлы болса, бейнебайланыс арқылы. Психотерапевт сіздің тарихыңызды тыңдап, қаншалықты титықтағаныңызды, сізге және балаларға қауіпсіздік қатері бар-жоғын бағалауға көмектеседі. Содан кейін — жоспар: тұрақты жеке кездесулер, қаласаңыз отбасылық сессиялар, туыстарға арналған топтар. Бөлек нарколог жақыныңыздың немен ауыратынын, қандай ем нұсқалары бар екенін және оларды жанжалсыз қалай ұсынуға болатынын түсіндіреді.
Егер отбасында физикалық зорлық-зомбылық, қарумен қорқыту болса, өміріңіз үшін қорықсаңыз — алдымен қауіпсіздік: 102, 112 нөміріне қоңырау шалыңыз, туыстарыңызға немесе дағдарыс орталығына кетіңіз. Егер өзіңіз өзін-өзі өлтіру туралы ойласаңыз немесе жақыныңыз жедел күйде болса (психоз, делирий, артық доза) — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Онлайн кеңестер туыстардың көпшілігіне сәйкес келеді, бірақ жедел дағдарыста бетпе-бет көмек қажет.
Біз қалай көмектесеміз
Жеке психотерапия
Жылдар бойы жиналған мазасыздықпен, кінәмен, өкпемен, қорқынышпен жұмыс істейміз. Психотерапевт өз жауапкершілігіңізді жақыныңыздың жауапкершілігінен ажыратуға, «жоқ» деп айтуды үйренуге, өз денсаулығыңыз бен өміріңізге назарды қайтаруға көмектеседі. Когнитивтік-мінез-құлықтық тәсіл мен жарақатпен жұмыс әдістері қолданылады. Кездесулер аптасына бір рет, бетпе-бет немесе онлайн.
Отбасылық стратегияларға үйрету
Туыстарға арналған тексерілген тәсілдер бар, мысалы, отбасылық нығайту бағдарламалары (CRAFT). Олар тәуелді адаммен қалай сөйлесуді, сергек мінез-құлықты қалай көтермелеуді, қолдануды қолдамауды және қолайлы сәтте ем ұсынуды үйретеді. Зерттеу деректері бойынша мұндай тәсілдер жақыныңыздың көмекке келісу ықтималдығын арттырады.
Отбасылық терапия
Тәуелді адам емделіп жатқанда бірлескен кездесулер сенімді қалпына келтіруге, міндеттерді бөлуге, үйдегі ережелер туралы келісуге көмектеседі. Рецидив қаупі туғанда өзін қалай ұстау керегін, балалармен ата-ананың ауруы туралы қалай сөйлесу керегін талқылаймыз. Отбасы клиникадан шыққаннан кейін бұрынғы сценарийге оралмай, жаңаша өмір сүруді үйренеді.
Жақындарға арналған қолдау топтары
Дәл сондай жағдайды бастан кешіп жүргендермен кездесу жалғыздық пен ұят сезімін басады. «12 қадам» бағдарламасы бойынша жұмыс істейтін туыстарға арналған өзара көмек топтары және клиника жанындағы терапиялық топтар туралы айтамыз. Көпшілігіне жылдар бойы бәрінен жасырын ұсталған нәрсені алғаш рет дауыстап айту дәл сол жерде мүмкін болады.
Мифтер мен фактілер
МифҚаттырақ сүйсем, ол тастайды
ФактМахаббат маңызды, бірақ ол тәуелділікті емдемейді. Шамадан тыс қамқорлық пен құтқару көбіне қолдануды ұзартады. Махаббаттың, айқын шекаралардың және дәрігердің кәсіби емінің үйлесімі көмектеседі.
МифТек тәуелді адаммен жұмыс істеу керек
ФактОтбасы — жүйенің бөлігі, туыстар өзгергенде бүкіл жағдай өзгереді. Жақындарға көмек олардың денсаулығын жақсартады және тәуелді адамның емге жүгініп, сергектігін сақтау мүмкіндігін арттырады.
МифШекара қою — адамды тастап кету деген сөз
ФактШекара — жаза да емес, кетіп қалу да емес. Бұл айқын ережелер: сіз не істеуге дайынсыз, ал не істемейсіз. Мысалы, ақша бермеу, бірақ дәрігердің кеңесіне төлеу. Осылайша сіз қарым-қатынасты да, өзіңізді де сақтайсыз.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологтың алғашқы кеңесі | 12 000 ₸ |
| Стационарда детоксикация (тәулік) | 35 000 ₸ |
| Психотерапия курсы (8 сессия) | 96 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Астанада Наркология 24: кезекші бригада күндіз де, түнде де шығады, әдетте бір сағат ішінде (қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер). Қабылдау мен процедураларға арналған екі бөлімше — Астана, Ауэзова көшесі, 6, кеңсе 37 және Астана, Иманова көшесі, 176. Көрсетілім бойынша ауруханаға жатқызу мен тасымалдауды ұйымдастырамыз.
Анонимді және құпия
Өтініш, диагноз және ем туралы мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады. Біз оларды жұмыс берушіге, оқу орнына, полицияға немесе көршілерге бермейміз; ерекшеліктер — тек заңда тікелей көзделген жағдайлар. Шақыру үшін есіміңіз жеткілікті, ақылы анонимді ем диспансерлік есепке қоюды білдірмейді.
Сұрақтар мен жауаптар
Күйеуім емделуден бас тартса, мен келе аламын ба?
Иә, және бұл ең пайдалы қадамдардың бірі. Кеңес ең алдымен сізге қажет: мазасыздықты азайту, не болып жатқанын түсіну және басқаша әрекет етуді үйрену үшін. Көп отбасы жақындарының мінез-құлқы өзгергеннен кейін тәуелді адамның емделу туралы ойлана бастайтынын байқайды.
Оның телефоны мен қалтасын тексеруді қалай тоқтатуға болады?
Бұл қиын, өйткені бақылау мазасыздықты бір минутқа басады. Психотерапевт бақылауды қорқынышты жеңудің басқа тәсілдерімен алмастыруға және ашық ережелер туралы келісуге көмектеседі. Біртіндеп тексерумен оның қолдануына ықпал ету мүмкін емес екенін, ал өз тыныштығыңызды қайтаруға болатынын түсінесіз.
Балаларға әкесіне немесе анасына не болып жатқанын қалай түсіндіруге болады?
Шынын және жасына сай айтыңыз: «Әкең ауырып жүр, бұл ауру тәуелділік деп аталады, сен оған кінәлі емессің». Балаларды құпия сақтауға мәжбүрлемеңіз және оларды бақылаудағы көмекшіңізге айналдырмаңыз. Наркология 24 мамандары сөз табуға көмектеседі және қажет болса балаға кеңес береді.
Ол қыста мас күйде үйден кетіп қалса не істеу керек?
Астанадағы аяз бен жел мас адам үшін қауіпті: тоңу тез әрі байқаусыз дамиды. Оған және таныстарына қоңырау шалыңыз, өмірге қауіп төнсе немесе ол жауап бермей, көшеде жүруі мүмкін болса — 112 немесе 102 нөміріне қоңырау шалыңыз. Түнде жалғыз іздемеңіз. Кейін жоспарды психотерапевтпен талқылаңыз.
Туыстарға арналған кеңестер құпия ма?
Иә. Наркология 24 дәрігерлік құпияны сақтайды және ақпаратты үшінші тұлғаларға, соның ішінде жақыныңызға, сіздің келісіміңізсіз бермейді. Есепке қою жоқ. Көпшілігі тәуелді адамнан жасырын келеді, және бұл қалыпты: сіздің қолдау алуыңыз маңызды.
Жеңілдеу үшін қанша кездесу қажет?
Көпшілігі түсінік пен жоспар пайда болғанда, алғашқы кеңестен кейін-ақ жеңілдеуді сезінеді. Тұрақты өзгерістер әдетте 4–8 кездесуден кейін келеді, ал толыққанды жұмыс бірнеше айға созылады. Қарқын жеке: өзіңізді асықтырмай, жақыныңыз әлі өзгермесе де жалғастыру маңызды.
Астанада дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Астана, Ауэзова көшесі, 6, кеңсе 37 және Астана, Иманова көшесі, 176. Телефон: +7 (700) 309-30-17.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
