ТексергенЖұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 21 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- Кім жүргізеді
- Клиниканың психотерапевті мен психологы, қажет болса психиатр
- Қайда
- Алматыда клиникада кеңес, бейне арқылы онлайн, шақыру кезіндегі қолдау
- Ұзақтығы
- Алғашқы кеңес — 60–90 минут; психотерапия курсы — 2–3 айдан бастап
- Анонимділік
- Кеңестер анонимді, мәліметтер ешкімге, соның ішінде тәуелді адамға да берілмейді
- Қашан шұғыл
- Зорлық-зомбылық, өмірге қатер, сізде немесе жақыныңызда өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 103, 112 немесе 102
- Нәтиже
- Мазасыздықтың азаюы, түсінікті шекаралар, іс-қимыл жоспары және жақыныңызды ынталандыру мүмкіндігі
Не білу маңызды
Көшпелі бригаданың кезекші дәрігері айтады. Әр түнгі шақыруда — мейлі Түрксіб ауданындағы ішімдікке салыну, мейлі Медеу ауданындағы мөлшерден асыру болсын — пациенттің қасында екінші адам болады: әйелі, анасы, ересек қызы. Ол есікті ашады, оның қанша ішкенін, бөтелкелердің қайда тығылғанын, қандай дәрі қабылдайтынын тізбелеп айтады. Көбіне оның өзі бірнеше тәулік ұйықтамаған, қан қысымы пациенттікінен де жоғары. Диспетчер қоңырау кезінде оның өзі туралы да сұрайды: «өзіңізді қалай сезінесіз, қасыңызда біреу бар ма».
Таңертең, пациенттің жағдайы жақсарған кезде, мен әдетте туысына бір сұрақ қоямын: «ал сізге кім көмектеседі?». Бірге тәуелділік — отбасына айтылған кінә емес, аурумен қатар ұзақ өмір сүрудің салдары. Құтқару, қарыз өтеу және бақылау арқылы жылдар бойы көмектесуге болады, бірақ бұл тәуелділікті ұзартып, жақындардың өз денсаулығын бұзады. Сондықтан Наркология 24 клиникасында туыстарға арналған бөлек көмек бар — Қаскелеңде, Талғарда тұрсаңыз немесе үйден шыға алмасаңыз, онлайн кеңес те бар.
Жақындардағы бірге тәуелділік белгілері
- ол қазір ішіп жатыр ма, қайда жүр, әрі қарай не болады деген үздіксіз ойлар
- бақылау: телефонын, қалтасын, ақшасын тексеру, тығылған бөтелкелерді іздеу
- жұмыс пен туыстар алдында жасырып қалу, «ол ауырып қалды» деген өтірік
- қарыздарды және тұтыну салдарын өтеу, өзіне «соңғы рет» деп уәде беру
- өз қызығушылықтарынан, достарынан, демалыстан және өз ауруларын емдеуден бас тарту
- кінә, ұят, ашу және дәрменсіздік сезімі, ұйқысыздық, бас ауруы
- сіздің бақылауыңызсыз отбасында бәрі күйрейді деген сенім
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Бірге тәуелділік неліктен дамиды
Бір адамның тәуелділігі бүкіл отбасын өзгертеді. Жақындары болжауға келмейтін жағдайда өмір сүреді: бүгін айық әрі мейірімді, ертең ішімдікке салыну мен жанжал. Осыған төтеп беру үшін қорғаныс стратегиялары қалыптасады — бақылау, құтқару, бейімделу. Уақыт өте олар әдетке айналып, жеңілдік әкелуін тоқтатады. Адам өз өмірімен емес, біреудің ауруымен өмір сүре бастайды және оның салдарын жұмсарту арқылы тәуелділікті байқамай қолдап отырады.
Тәуелділігі бар отбасында өскендерде, зорлық-зомбылықты бастан кешкендерде немесе «бәріне жауаптымын» деуге әдеттенгендерде бірге тәуелділік қаупі жоғары. Бірге тәуелділікке мәдени күтулер де әсер етеді: «отбасы шыдауы керек», «туыстар не дейді». Тәуелділікті емдеудің халықаралық тәсілдері, соның ішінде NICE ұсынымдары, отбасын тарту және жақындарды қолдау пациенттің өзін емдеу нәтижелерін жақсартатынын атап өтеді.
Отбасына көмек қалай көрсетіледі
Алғашқы байланыс көбіне шақыру кезінде болады: дәрігер жақыныңызбен не болып жатқанын, алдағы тәулікте нені күту керегін, қашан 103-ке қоңырау шалу керегін түсіндіреді. Содан кейін — психотерапевт кеңесі, бетпе-бет немесе онлайн. Жағдайды, қорқыныштарыңызды, не істеп көргеніңізді және не нәтиже беретінін талдаймыз. Жоспар құрамыз: қандай әрекеттерді тоқтату, қандай шекара қою, жақыныңызбен емдеу туралы қалай сөйлесу керек. Одан әрі — аптасына бір рет тұрақты кездесулер, мүмкіндігінше — отбасылық немесе топтық.
Туыстарға арналған психотерапия тәуелді адамды емдеуді алмастырмайды және оның бірден емделуге келісетініне кепілдік бермейді. Отбасында тән жарақатын келтіретін зорлық-зомбылық немесе қорқыту болса, бірінші қадам — сіздің қауіпсіздігіңіз: 102, 112 немесе дағдарыс орталықтары. Сізде депрессия, мазасыздық, ұйқысыздық белгілері айқын болса және өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар болса, психиатр кеңесі қажет, жедел қауіпте — 103.
Біз қалай көмектесеміз
Жеке психотерапия
Психотерапевт бірге тәуелді мінез-құлықты тануға, кінә сезімі мен мазасыздықты жеңуге, назарды өз өміріңіз бен денсаулығыңызға қайтаруға көмектеседі. Когнитивті-мінез-құлықтық және жүйелік тәсілдер қолданылады. Курс әдетте 8–12 кездесуден басталады, үйден шыға алмасаңыз немесе қала сыртында тұрсаңыз, бір бөлігін онлайн өткізуге болады.
CRAFT тәсілі
Емделуден бас тартатын тәуелді адамдардың туыстарына арнап әзірленген, отбасындағы өзара әрекетті нығайту бағдарламасы. Жақындар айық мінез-құлықты көтермелеуді, тұтыну салдарын жұмсартпауды және емдеу туралы әңгімеге қолайлы сәтті таңдауды үйренеді. Зерттеулер мұндай тәсілдің қарсы тұрудан гөрі жақын адамды емге әкелуге жиірек көмектесетінін көрсетеді.
Отбасылық терапия
Тәуелді адам емделіп жатқанда бірлескен кездесулер сенімді қалпына келтіруге, жауапкершілікті бөлуге және ережелерге келісуге көмектеседі. Ақша, балалармен қарым-қатынас, рецидив белгілері кезіндегі мінез-құлық талқыланады. Кездесулерді пациенттің емдеу жоспарын білетін және оны отбасымен үйлестіретін Наркология 24 психотерапевті жүргізеді.
Жақындарға арналған қолдау топтары
Топтық жұмыс жалғыз емес екеніңізді сезінуге және ұқсас жағдайды бастан кешкен басқа отбасылардың тәжірибесін алуға мүмкіндік береді. Клиникада туыстарға арналған психотерапиялық топтар өткізіледі, сондай-ақ біз Алматыда бар тәуелді адамдардың жақындарына арналған өзара көмек қауымдастықтары туралы айтамыз. Топтарға қатысуды жеке терапиямен ұштастыруға болады.
Мифтер мен фактілер
МифМен оны қаттырақ сүйіп, бақыласам, ол тастайды
ФактБақылау мен құтқару әдетте адамнан салдар үшін жауапкершілікті алып тастап, тәуелділікті ұзартады. Махаббат маңызды, бірақ оны айқын шекаралармен және емдеуді қолдаумен ұштастыру тиімдірек.
МифКөмек маған емес, оған керек
ФактТәуелділікпен қатар өмір сүру созылмалы стресс, мазасыздық, депрессия, денсаулық проблемаларын тудырады. Туыстарға көмек — өз алдына маңызды міндет, әрі ол жақыныңыздың емделе бастау мүмкіндігін арттырады.
МифОның «түбіне жеткенін» күту керек
Факт«Түбін» күту қауіпті: ол мөлшерден асыруға, жарақатқа, жұмыстан айырылуға ұласуы мүмкін. CRAFT сияқты тәсілдер апатты күтпей-ақ адамды емделуге ертерек ынталандыруға мүмкіндік береді. Бұл қауіпсіздеу.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологтың алғашқы кеңесі | 12 000 ₸ |
| Стационарда детоксикация (тәулік) | 35 000 ₸ |
| Психотерапия курсы (8 сессия) | 96 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Алматыда Наркология 24: кезекші бригада күндіз де, түнде де шығады, әдетте бір сағат ішінде (қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер). Қабылдау мен процедураларға арналған екі бөлімше — Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Көрсетілім бойынша ауруханаға жатқызу мен тасымалдауды ұйымдастырамыз.
Анонимді және құпия
Өтініш, диагноз және ем туралы мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады. Біз оларды жұмыс берушіге, оқу орнына, полицияға немесе көршілерге бермейміз; ерекшеліктер — тек заңда тікелей көзделген жағдайлар. Шақыру үшін есіміңіз жеткілікті, ақылы анонимді ем диспансерлік есепке қоюды білдірмейді.
Сұрақтар мен жауаптар
Ол емделгісі келмесе, көмек алуға бола ма?
Иә, бұл жүгінудің басты себептерінің бірі. Психотерапевт сізге мазасыздықты азайтуға, тұтынуды қолдауды тоқтатуға және емдеу туралы әңгімеге дайындалуға көмектеседі. Тәуелді адамдардың көбі отбасының мінез-құлқы өзгергеннен кейін көмекке келіседі.
Психотерапевтке баратынымды күйеуім біле ме?
Өзіңіз айтуды шешпесеңіз, жоқ. Кеңестер құпия әрі анонимді, мәліметтер ешкімге, соның ішінде туыстарға да берілмейді. Дәрігерлік құпия ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексімен қорғалған.
Онлайн кеңес алуға бола ма?
Иә, туыстарға арналған кеңестер бейне арқылы жақсы өтеді. Наурызбай ауданында, қала маңында, басқа қалада тұрсаңыз немесе балаларды қалдыра алмасаңыз, бұл ыңғайлы. Еркін сөйлеу үшін тәуелді адам естімейтін орын табу маңызды.
Ол агрессия танытса, не істеу керек?
Сіздің қауіпсіздігіңіз — бірінші орында. Қорқыту немесе зорлық-зомбылық болса, 102 немесе 112-ге қоңырау шалып, қауіпсіз жерге кетіңіз. Мас күйдегі адамды көндіруге тырыспаңыз. Психотерапевт қауіпсіздік жоспарын құруға көмектеседі және қорғау үшін қайда жүгіну керегін айтады.
Қанша кездесу қажет?
Айтарлықтай жеңілдік көбіне бірнеше кездесуден кейін пайда болады, бірақ тұрақты өзгерістер 2–3 айдан бастап тұрақты жұмысты талап етеді. Жақыныңыз емделе бастаса, отбасы онымен бірге өзгеруі үшін кездесулерді оның оңалтуымен қатар жалғастырған пайдалы.
Мұндай отбасылардың балаларына көмектесесіздер ме?
Иә, психологтар балалармен және жасөспірімдермен ата-анасының қатысуымен жұмыс істейді. Балаларға не болып жатқанын ұялтпай, кінәламай түсіндіру маңызды. Балалар мен жастар үшін 150 сенім телефоны тәулік бойы жұмыс істейді — бұл туралы оларға алдын ала айтып қоюға болады.
Алматыда дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Телефон: +7 (700) 309-29-88.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
