ТексергенМағжанов Арман МэлсұлыПсихиатр дәрігер, өтілі 24 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- Кім жүргізеді
- Көшпелі бригаданың дәрігер-психиатры, қажет болса медбикемен бірге
- Қайда
- Пациенттің үйінде, Алматының кез келген ауданында және қала маңында
- Ұзақтығы
- Орнында 1–2 сағат, оған қоса жол уақыты
- Анонимділік
- Дәрігерлік құпия, диспансерлік есепке қойылмайды
- Қашан шұғыл
- Қарумен агрессия, суицид әрекеті, құрысу — 103 немесе 112
- Нәтиже
- Жағдайды бағалау, орнында көмек, ем жоспары немесе ауруханаға жатқызу
Не білу маңызды
Әдеттегі шақыру былай болады. Түн ортасына таман ұлы қоңырау шалады: анасы қайтыс болғаннан кейін әкесі тамақ ішпей, ұйықтамай, өмір сүрудің мәні жоқ дейді. Диспетчер ең бастысын нақтылайды — дәл қазір өзіне зиян келтіру әрекеттері бар ма, қол астында қару немесе дәрі-дәрмек бар ма, адам ішімдік ішті ме. Тікелей қауіп болмаса, бригада шығады. Түнде Медеу ауданынан Түрксіб ауданына тезірек жетеміз, күндіз уақыт кептелістерге байланысты, ал диспетчер нақты мерзімді бірден айтады.
Пәтерде мен ең алдымен танысып, адамның қарсысына емес, қасына отырамын. Көптеген пациенттер сақтанып қалады: бейтаныс адам, оның үстіне психиатр. Мен кім екенімді және не үшін келгенімді, бұл мәжбүрлеп ауруханаға жатқызу емес, әңгіме екенін түсіндіремін. Туыстардан көрші бөлмеде қалуды, бірақ жақын жүруді сұраймын. Одан әрі — әңгіме, тексеру, қан қысымы мен тамыр соғысын өлшеу, ұйқы, ойлар, дәрі-дәрмектер туралы сұрақтар. Тек осыдан кейін ғана әрі қарай не істеу керегі түсінікті болады.
Бейнебайланыс емес, психиатрдың үйге шығуы қашан қажет
- адам үйден шығудан бас тартады, бірақ дәрігермен сөйлесуге келіседі
- мінез-құлқы күрт өзгерді: күдікшілдік, қорқыныштар, оғаш сөздер
- егде жастағы туысыңыз шатаса бастады, жақындарын танымайды, түнде кезіп жүреді
- ұзақ ішуден немесе препараттарды тоқтатудан кейін мазасыздық, ұйқысыздық, қорқыныштар пайда болды
- адам өмір сүргісі келмейтінін айтады, бірақ әңгімеге дайын
- ауруханаға жатқызу қажет пе екенін бағалау керек, ал адам клиникаға барудан бас тартады
- бұрын емді түзету көмектескен, бұрыннан белгілі аурудың өршуі
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Неліктен отбасылар психиатрды үйге шақырады
Басты себеп — адам өзі бармайды. Депрессия кезінде тіпті киінуге күш болмайды, мазасыздық кезінде пәтерден шығу дүрбелең тудырады, психоз кезінде пациент өзін ауру деп санамайды. Отбасы апталап көндіреді, ал жағдай нашарлай береді. Екіншісі — егде жастағы адамдар: жасқа байланысты шатасу, деменция, түнгі қорқыныштар. Мұндай адамды бүкіл қаланы кесіп, Алматының жоғарғы бөлігінен төменгі бөлігіне алып бару оның өзіне де, туыстарына да ауыр.
Үшінші себеп — анонимділік. Подъезд алдындағы жазуы бар көлік, диспансердегі кезек, таныстар — көп адам үшін бұл еңсерілмейтін кедергі. Наркология 24 көшпелі бригадасы ешқандай белгісіз келеді, дәрігер қарапайым киімде болады, көршілер келу туралы білмейді. Төртіншісі — уақыт: түнде және мереке күндері бетпе-бет қабылдаулар жабық, ал жағдай күте алмайды, сондықтан шақыру ең ауыр сағаттарға тап келеді.
Үйге шығу қалай өтеді: қоңыраудан таңға дейін
Диспетчер шақыруды қабылдап, қауіпсіздік пен жағдай туралы сұрақтар қояды. Егер туыстар үйге шығудың қажеттілігіне сенімді болмаса, кезекші психиатр алдымен бейне арқылы байланысады. Бригада жолда келе жатқанда құжаттар мен үзінді көшірмелерді, дәрілер тізімін дайындаңыз, өткір заттар мен дәрі-дәрмектерді қолжетімсіз жерге алып қойыңыз. Орнында дәрігер пациентпен, содан кейін отбасымен сөйлеседі, тексеру жүргізеді, қажет болса инъекция салады немесе тамшылатқыш қояды. Кетер алдында түнге және таңға арналған жоспарды түсіндіріп, қайта байланысу туралы келіседі.
Егер адам қарулы, агрессивті және айналасындағыларға қауіпті болса, өз-өзіне қол жұмсауға әрекет жасап қойған болса, жоғары температура немесе құрысумен бірге сананың шатасуы болса, үйде көмектесу мүмкін емес. Мұндай жағдайларда бірден 103 немесе 112-ге, қажет болса полицияға хабарласыңыз. Ерікті емес ауруханаға жатқызу тек ҚР заңында белгіленген тәртіппен ғана мүмкін, клиника бригадасы күшпен алып кетпейді.
Біз қалай көмектесеміз
Психиатриялық тексеру
Пациентпен және туыстарымен әңгіме, сананы, ойлауды, қабылдауды, көңіл-күйді, сыни көзқарасты бағалау. Дәрігер ауру тарихын, қабылданатын препараттарды, ішімдік пен психобелсенді заттарды қолдануды анықтайды. Мінез-құлық өзгерістерінің соматикалық себебін жіберіп алмас үшін қан қысымын, тамыр соғысын өлшеп, жалпы жағдайды бағалайды. Бұл уақыт алады, бірақ онсыз болмайды.
Орнында көмек
Айқын мазасыздық, қозу, ұйқысыздық кезінде дәрігер емді орнында бастай алады: тексеруден кейін таңдалған препараттармен инъекция немесе тамшылатқыш. Мақсаты — жедел жағдайды басу, адамның ұйықтап алуына және таңға дейін қауіпсіз жетуіне мүмкіндік беру. Препараттар қосалқы аурулар ескеріліп, жеке таңдалады.
Үйдегі ем жоспары
Егер жағдай үйде емделуге мүмкіндік берсе, дәрігер жоспар құрады: не қабылдау керек, ұйқы мен мінез-құлықты қалай қадағалау керек, отбасы неге назар аударуы тиіс. 1–3 күннен кейін қайталама келу немесе бейнекеңес тағайындалады. Туыстар шұғыл байланыс үшін кезекші желінің телефонын алады. Түнде нашарласа, кезекші дәрігер не істеу керектігін айтады және қажет болса қайта келеді.
Ауруханаға жатқызуды ұйымдастыру
Егер үйде қауіпті болса немесе ем бақылауды қажет етсе, дәрігер пациент пен отбасына ауруханаға жатқызудың не үшін керек екенін түсіндіріп, соған көмектеседі: Наркология 24 стационарына немесе бейінді мекемеге. Пациенттің ерікті келісімі болса, тасымалдау таңды күтпей бірден ұйымдастырылады. Ем үзіліссіз жалғасуы үшін дәрігер өз жазбаларын стационардағы әріптестеріне береді.
Мифтер мен фактілер
МифПсихиатр үйге ауруханаға алып кету үшін келеді
ФактҮйге шығудың міндеті — тексеру және көмек. Шақырулардың басым бөлігі үйде емдеумен аяқталады. Ауруханаға жатқызу тек үйде қауіпті болғанда ғана ұсынылады және ерікті түрде не сот шешімі бойынша жүзеге асады.
МифПсихиатрды шақырғаннан кейін адамды есепке қояды
ФактАқылы анонимді көмек диспансерлік есепке қоюды білдірмейді. Мәліметтер дәрігерлік құпия болып табылады және тек ҚР заңында тікелей көзделген жағдайларда ғана ашылады. Жұмыс беруші мен көршілер келу туралы білмейді, бригада ешқандай белгісіз келеді.
МифПсихиатрды тек долы мінез-құлық кезінде ғана шақыру керек
ФактБригада көбіне тыныш пациенттерге барады: депрессия, тамақтан бас тарту, ұйқысыздық, түнде шатасатын егде жастағы адамдар. Ерте жүгіну ауыр өршуден сақтауға көмектеседі. Әбден нашарлағанша күтпеңіз: нашарлаудың басында шақыру пациент үшін де, отбасы үшін де әрдайым дерлік оңайырақ.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Психиатрдың онлайн кеңесі | 15 000 ₸ |
| Психиатрдың бетпе-бет кеңесі | 18 000 ₸ |
| Психиатрды үйге шақыру | 40 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Алматыда «Психиатрды үйге шақыру» — тәулік бойы, демалыссыз. Дәрігерді үйге шақыру: қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер. Бетпе-бет қабылдау үшін Наркология 24 екі мекенжай бойынша жұмыс істейді: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Алматы және Алматы облысы басқа елді мекенінде тұрсаңыз, қоңырау шалыңыз — көмекті тезірек алу жолын айтамыз.
Анонимді және құпия
Алматыда дәрігер қарапайым киіммен, айыру белгілері жоқ көлікпен келе алады. Ем туралы құжаттар тек пациентке беріледі. Анықтама немесе еңбекке жарамсыздық парағы қажет болса, бұл бөлек және тек сіздің қалауыңыз бойынша талқыланады.
Сұрақтар мен жауаптар
Психиатр қаншалықты тез келеді?
Уақыт ауданға және кептелістерге байланысты. Түнде Алматының көптеген аудандарына бригада 40–60 минутта жетеді, күндіз қарбалас уақытта Алатау, Наурызбай аудандарына немесе қала маңына жол ұзағырақ болуы мүмкін. Диспетчер нақты уақытты бірден айтады.
Адам дәрігермен сөйлескісі келмесе, не істеу керек?
Дәрігердің келетінін жасырмаңыз, бірақ ауруханамен қорқытпаңыз. Уайымдап жүргеніңізді және маманның жай ғана сөйлесіп кеткенін қалайтыныңызды айтыңыз. Тәжірибелі психиатр сақтанып жүрген пациентпен де тіл табыса алады. Егер адам қауіпті болса, 103 немесе 112-ге хабарласыңыз.
Егде жастағы туысқа психиатр шақыруға бола ма?
Иә, бұл шақырудың жиі кездесетін себептерінің бірі. Дәрігер есте сақтауды, бағдарлауды, ұйқыны, мінез-құлықты бағалайды, шатасу тудыруы мүмкін дәрілерді тексереді. Қажет болса невролог пен терапевтте тексерілуді ұсынады. Егер шатасу кенеттен, бірнеше сағат немесе бір тәулік ішінде пайда болса, бұл бірден 103-ке қоңырау шалуға себеп: инсульт немесе инфекция осылай білінуі мүмкін.
Бригада түнде немесе мереке күні келе ме?
Иә, үйге шығу тәулік бойы және демалыссыз, оның ішінде Наурыз бен жаңа жыл мерекелерінде де жүргізіледі. Дәл түнде және мереке күндері өтініштер көбейеді, сондықтан кезекші бригада толық құрамда жұмыс істейді. Түнгі шақырулар мереке күні үшін қосымша ақысыз қызмет көрсетіледі, шарттарды диспетчер алдын ала айтады.
Қала сыртына шығасыздар ма?
Иә, бригада Қаскелең, Талғар, Қонаев, Өтеген батыр және басқа да қала маңындағы елді мекендерге шығады. Құны мен жол уақытын диспетчер қоңырау кезінде айтады. Егер жол алыс, ал жағдай шұғыл болса, алдымен бейнекеңес өткізіледі. Өмірге қауіп төнсе, біздің бригаданы күтпеңіз, 103-ке хабарласыңыз.
Дәрігердің келуіне бір нәрсе дайындау керек пе?
Бұрынғы ем туралы құжаттар мен үзінді көшірмелер, адам қабылдайтын дәрілердің қаптамалары, созылмалы аурулар мен аллергия туралы мәліметтер. Өткір заттарды, дәрі-дәрмектерді, ішімдікті қолжетімсіз жерге алып қойыңыз. Бригаданы подъезд алдында қарсы алыңыз немесе пәтерді қалай табуға болатынын егжей-тегжейлі сипаттаңыз.
Алматыда дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Телефон: +7 (700) 309-29-88.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
