ТексергенЖұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 21 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- АХЖ-10 коды
- F10.3
- Кім жүргізеді
- Көшпелі бригаданың психиатр-нарколог дәрігері, қажет болса мейірбикемен бірге
- Қайда
- Пациенттің Алматының кез келген ауданындағы және жақын маңындағы пәтері немесе үйі
- Ұзақтығы
- Тамшылатқыш пен бақылау — әдетте 2–4 сағат, көрсетілім бойынша қайта келу
- Анонимділік
- ҚР Денсаулық туралы кодексі бойынша дәрігерлік құпия, диспансерлік есепке қоймай
- Қашан шұғыл
- Құрысу, сандырақ, галлюцинация, кеудедегі ауырсыну, қан аралас құсу — бірден 103 немесе 112
- Нәтижесі
- Уланудың басылуы, ұйқы, абстиненциядан шығу және әрі қарай емдеу жоспары
Не білу маңызды
Мен көшпелі бригаданың кезекші дәрігерімін, біздің түндеріміздің көбі бірдей басталады: әйелі, ұлы немесе адамның өзі қоңырау шалып, бесінші, жетінші, оныншы күн ішіп жүргенін және тоқтай алмайтынын айтады. Диспетчер ең маңыздысын сабырмен нақтылайды — ішімдікке салыну неше күнге созылды, соңғы тәулікте не және қанша ішті, созылмалы аурулары бар ма, бұрын құрысу немесе «елестер» болды ма, қандай да бір дәрі ішті ме. Осы жауаптарға қарап, үйде көмектесуге бола ма, әлде бірден стационарға бару қауіпсіз бе — соны түсінеміз.
Одан кейін — жол. Алматыда келу уақыты біздің ниетімізге емес, қалаға байланысты: кешке қаланың төменгі бөлігінен жоғарғы бөлігіне, Медеу ауданына қарай кептелістерден ұзағырақ жүреміз, түнде бос Әл-Фараби даңғылымен — тезірек. Алатау және Наурызбай аудандарына, Қаскелеңге немесе Өтеген батырға диспетчер «бес минутта жетеміз» деп уәде бермей, нақты уақытты бірден айтады. Бригада жолда келе жатқанда біз телефон арқылы не істеу керегін айтамыз: «жеңілдету үшін» ішімдік бермеу, аурулар туралы құжаттар мен ішіп жүрген дәрілердің тізімін дайындау.
Наркологты үйге шақыратын уақыт қашан келді
- ішімдікке салыну үш күннен асты және адам өздігінен тоқтай алмайды
- таңертең қол дірілдейді, қатты терлейді, жүрек соғысы жиілейді, жүрек айниды
- ішімдіктің жаңа мөлшерінсіз мазасыздық пен ұйқысыздық күшейеді
- адам тамақ іше алмайды дерлік, су аз ішеді, құсу мазалайды
- қан қысымы көтеріледі, бас ауыруы мен әлсіздік пайда болады
- бұрын «өздігінен шығуға» тырысу әрекеттері іркіліспен (срывпен) аяқталған
- туыстары жағдайдың күн сайын нашарлап бара жатқанын көріп отыр
Ішімдік екі-үш күннен ұзаққа созылса, қалтырау, құсу, қан қысымының секірістері немесе ұйқысыздық пайда болса — өз бетінше шығу емес, дәрігер қажет. Телефон арқылы кеңес тегін. Құрысу, сананың шатасуы немесе елестер болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Неге ішімдіктен өз бетінше шығу қиын
Пәтерге кіргенде көбіне бір көрініске тап боламын: перделер тартылған, төсектің жанында бөтелкелер, бірнеше тәулік бойы дұрыс ұйықтамаған адам. Ішімдікке салынған күндері ағза алкоголь өз әсерінің «дәрісіне» айналатындай қайта құрылады: кенеттен тоқтату абстиненттік синдромды тудырады — діріл, қан қысымының секіруі, мазасыздық, ұйқысыздық. Сондықтан «жай ғана тоқтау» аз адамның қолынан келеді, және бұл мінездің әлсіздігі емес, тәуелділіктің физиологиясы.
Мұның қауіпті жағы да бар. Ішуді тоқтатқаннан кейінгі 2–4-тәулікте кейбір адамдарда құрысу немесе ақ қызба (алкогольдік делирий) дамиды, әсіресе мұндай жағдайлар бұрын болған болса. Сусыздану, В тобындағы дәрумендердің жетіспеуі, бауыр мен жүректің қатар жүретін аурулары қауіпті арттырады. Сондықтан дәрігер тамшылатқышты соқыр түрде бастамайды: алдымен қан қысымын, тамыр соғысын, сатурацияны, қажет болса қандағы қант деңгейін өлшейді, жан-жақты сұрайды да, тек содан кейін не енгізу керектігін және қандай көлемде екенін шешеді.
Үйде ішімдіктен шығару қалай өтеді: қоңыраудан таңға дейін
Келмес бұрын-ақ диспетчер анамнез жинайды, ал туыстары қаласа, дәрігер бейнебайланыс арқылы қысқаша сөйлесе алады — бұл өзімен бірге не алу керегін алдын ала түсінуге көмектеседі. Орнында: тексеру, қан қысымы мен тамыр соғысын өлшеу, пациентпен әңгіме және оның емделуге келісімі. Содан кейін детоксикациялық ерітінділер, В тобындағы дәрумендер және қажет болса дәрігердің тағайындауы бойынша бауырға және ұйқыға арналған құралдар бар тамшылатқыш қойылады. Алғашқы сағат бойы мен қасында боламын, реакцияны бақылаймын, рәсімнің соңына қарай адам әдетте ұйықтап кетеді.
Егер делирий немесе психоз белгілері, құрысу, инсульт не инфаркт күдігі, бастың ауыр жарақаты, қан аралас құсу, іштің қатты ауыруы, декомпенсациядағы қант диабеті болса, сондай-ақ ішімдікке салыну өте ұзаққа созылып, адам әбден қалжырап қалса, біз үйде жұмыс істемейміз. Мұндай жағдайларда стационарды ұсынамын немесе 103-ті шақырамын. Егер адам көмектен бас тартса және өзіне қауіп төндірмесе, біз оны мәжбүрлей алмаймыз: еріксіз емдеу — тек сот шешімі бойынша.
Біз қалай көмектесеміз
Тексеру және қауіптерді бағалау
Алғашқы 15–20 минут не нәрсеге тап болғанымызды түсінуге жұмсалады. Қан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, тері мен шырышты қабаттардың жағдайы, неврологиялық белгілер, уақыт пен орынды бағдарлай алуы. Созылмалы аурулар, аллергия және ішіп жүрген дәрілер туралы сұраймын. Егер бір нәрсе күмән тудырса, мысалы, сананың шатасуы немесе кеудедегі ауырсыну, тамшылатқышты үйде қоймаймын, стационарға ауыстыруды ұйымдастырамын немесе жедел жәрдем шақырамын.
Инфузиялық детоксикация
Көмектің негізі — тұзды және глюкозасы бар ерітінділер, В тобындағы дәрумендер, көрсетілім болса — гепатопротекторлар мен жүректі қолдайтын құралдар қосылған тамшылатқыш. Құрамы «стандартты коктейль» емес, нақты адамға қарай таңдалады. Көлемі салмаққа, қан қысымына, бүйректің жұмысына байланысты. Рәсім баяу, бақылаумен, әдетте 1,5–3 сағат жүреді, содан кейін адам ұйықтап кетеді.
Симптоматикалық терапия
Мазасыздық, ұйқысыздық, жүрек айну, бас ауыруы — мұның бәрі жеке емделеді. Тыныштандыратын препараттарды, соның ішінде бензодиазепиндерді, тек дәрігер, қысқа курспен және қауіптерді ескере отырып тағайындайды, әсіресе адам әлі толық айықпаған болса. Туыстарына бір тәулікке арналған түсінікті жазбаша жоспар қалдырамыз: не болады, не болмайды, қашан бізге хабарласу керек, ал қашан бірден 103-ке қоңырау шалу қажет.
Келесі күнгі бақылау
Келген күннің ертеңіне таңертең қоңырау шаламыз: қалай ұйықтады, діріл бар ма, тамақ ішті ме, су ішті ме, ішімдікке тартады ма. Егер абстиненция әлі айқын болса, бригада қайта тамшылатқыш қоюға келеді. Екінші-үшінші күні әрі қарай не істейтінімізді талқылаймыз: нарколог кеңесі, тәуелділік психотерапиясы, қаласа кодтау немесе оңалту. Ішімдіктен шығару — тек алғашқы қадам.
Мифтер мен фактілер
МифБас жазып, мөлшерді біртіндеп азайтуға болады
ФактІшімдікке салыну әдетте осылайша ұзарады. Медициналық бақылаусыз «баспалдақпен» төмендеу сирек нәтиже береді: әр жаңа мөлшер белгілерді бір-екі сағатқа ғана басады, содан кейін бәрі қайта оралады. Оның үстіне, алкогольді үйдегі дәрі қобдишасындағы тыныштандыратын дәрілермен бірге қабылдау тыныс алуға қауіпті.
МифТамшылатқыш — жай ғана тұзды ерітінді
ФактТамшылатқыш — тек жеткізу тәсілі. Маңыздысы — нақты не енгізіледі, қандай көлемде және реакцияны кім бақылайды. Дәрігер құрамды жағдайға қарай таңдайды, қан қысымы мен тамыр соғысын қадағалайды, ал жағдай нашарласа, тактиканы бірден өзгертеді немесе стационарға жібереді.
МифТамшылатқыштан кейін бәрі өтті, енді емдеудің қажеті жоқ
ФактТамшылатқыш жедел уланушылықты басады, бірақ тәуелділіктің өзін емдемейді. Әрі қарай жұмыссыз — нарколог кеңесі, психотерапия, отбасының қолдауы болмаса — бірнеше апта ішінде қайта ішімдікке салыну жиі кездеседі.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологты шақыру және тексеру | 15 000 ₸ |
| Үйде тамшылатқыш (базалық) | 30 000 ₸ |
| Үйде тамшылатқыш (кеңейтілген) | 45 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Алматыда Наркология 24: кезекші бригада күндіз де, түнде де шығады, әдетте бір сағат ішінде (қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер). Қабылдау мен процедураларға арналған екі бөлімше — Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Көрсетілім бойынша ауруханаға жатқызу мен тасымалдауды ұйымдастырамыз.
Анонимді және құпия
Алматыда дәрігер қарапайым киіммен, айыру белгілері жоқ көлікпен келе алады. Ем туралы құжаттар тек пациентке беріледі. Анықтама немесе еңбекке жарамсыздық парағы қажет болса, бұл бөлек және тек сіздің қалауыңыз бойынша талқыланады.
Сұрақтар мен жауаптар
Алматыда дәрігер қаншалықты тез келеді?
Уақыт ауданға және тәуліктің мезгіліне байланысты. Күндіз және кешке қаланың төменгі және жоғарғы бөліктері арасындағы кептелістер уақытты ұзартады, түнде тезірек жетеміз. Алатау және Наурызбай аудандарына, сондай-ақ Қаскелеңге, Талғарға немесе Өтеген батырға диспетчер келудің нақты уақытын бірден айтады.
Пациенттің өз келісімі керек пе?
Иә. Тамшылатқышты тек ересек адамның келісімімен қоямыз. Егер ол қарсы болса, дәрігер онымен және отбасымен сөйлесіп, қауіптерді түсіндіре алады. Біз ешкімді күшпен емдемейміз және алып кетпейміз: еріксіз ауруханаға жатқызу ҚР заңында белгіленген тәртіппен тек сот шешімі бойынша мүмкін.
Дәрігерді түнде немесе мереке күні шақыруға бола ма?
Иә, Наркология 24 бригадасы тәулік бойы, соның ішінде Жаңа жылда, Наурызда және басқа мерекелерде де кезекшілік атқарады. Дәл мереке күндері шақырулар ең көп болады, сондықтан жағдай ауырлағанын күтпей, алдын ала қоңырау шалған дұрыс. Түнде диспетчер дәл солай жұмыс істейді.
Дәрігердің келуіне не дайындау керек?
Созылмалы аурулар туралы құжаттар немесе үзінді көшірмелер, адам ішіп жүрген дәрілердің тізімі, аллергия туралы мәлімет. Төсектің жанын босатып, ішімдікті жинап қойыңыз, таза сүлгі дайындаңыз. Егер үй жануарлары болса, оларды басқа бөлмеге жапқан дұрыс.
Неше тамшылатқыш қажет?
Ішімдікке қысқа салынғанда көбіне бір рәсім жеткілікті. Ұзаққа созылған, айқын абстиненциямен жүретін жағдайда бірнеше күн ішінде 2–3 рет келу қажет болуы мүмкін. Шешімді дәрігер телефон арқылы алдын ала емес, тексеруден кейін жағдайға қарай қабылдайды.
Шақыру туралы жұмыста немесе емханада біле ме?
Жоқ. Біз анонимді жұмыс істейміз, есепке қоймаймыз, мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады. Ашу тек заңда тікелей көзделген жағдайларда ғана мүмкін. Анонимді емдеу үшін құжаттар қажет емес.
Алматыда дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Телефон: +7 (700) 309-29-88.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
