ТексергенЖұмабеков Ринат ҚанатұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 21 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- АХЖ-10 коды
- F63.0
- Кім жүргізеді
- Нарколог дәрігер немесе психиатр, кейін клиниканың психотерапевті
- Қайда
- Алматыда үйге дағдарыстық шығу, клиникада қабылдау, онлайн сессиялар
- Ұзақтығы
- Дағдарыстық шығу — 1–2 сағат; психотерапия — 3 айдан 12 айға дейін
- Анонимділік
- Дәрігерлік құпия, диспансерлік есепке қоюсыз анонимді емдеу
- Қашан шұғыл
- Өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар, қорқыту, ауыр мастық — бірден 103 немесе 112
- Нәтиже
- Дағдарыстың шиеленісін басу, ойынды бақылау, қарыздан шығу жоспары
Не білу маңызды
Көшпелі бригаданың кезекші дәрігері айтады. Лудомания бойынша қоңыраулар ең ауыр уақытта — түн ортасында, ұтылғаннан кейін түседі. Көбіне әйелі хабарласады: «пәтерге жинаған ақшаны ұтқызып жіберді, бөлмеге қамалып алды, жауап бермейді». Диспетчер тек ставкалар туралы ғана емес, ең бастысы туралы да сұрайды: адам өз-өзіне қол жұмсау туралы айтты ма, үйде қару немесе дәрі бар ма, ішімдік ішті ме, бұрын мұндай дағдарыстар болды ма. Қауіп жоғары болса, ең алдымен — 103 немесе 112.
Пәтерде әдетте мастық белгілері болмайды — ставка қосымшалары бар телефон, несие туралы хабарламалар, абдырап қалған отбасы бар. Түнде Медеу немесе Бостандық ауданына тез жетемін, Наурызбай ауданына немесе қала сыртына, Қаскелеңге — ұзағырақ, ал диспетчер отбасымен байланысты үзбейді. Бірінші түнгі міндетім — ақыл айту емес, жағдайдың шиеленісін басу: күйін бағалау, адамның қауіпсіз екеніне көз жеткізу және ертеңгі келесі қадамға келісу.
Құмар ойынға тәуелділік белгілері
- ставкалар, ойындар, ойынға ақша табу жолдары туралы үнемі ойлау
- бұрынғы толқу мен қызығуды сезіну үшін ставка сомасын арттыру
- ұтылғаннан кейін ұтып алуға тырысу, соңғы болмайтын «соңғы ставка»
- жақындарына ақша туралы өтірік айту, жасырын несиелер мен микроқарыздар, заттарды сату
- ойынды азайтуға тырысқанда ашушаңдық пен мазасыздық
- ойын — мәселелерден, сағыныштан, кінә сезімінен қашу тәсілі
- ойын мен қарыздарға байланысты жұмыстан, оқудан, қарым-қатынастан айырылу
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Лудомания неліктен пайда болады
Құмар ойын мидың марапаттау жүйесіне психобелсенді заттар сияқты әсер етеді: болжауға келмейтін ұтыс дофаминнің күшті бөлінуін береді, ал ұтылыс дереу ұтып алуға деген ниет тудырады. Онлайн казино мен букмекерлік қосымшалар тәулік бойы қолжетімді, ставкалар бірнеше секундта жасалады, сондықтан тәуелділік бұрынғыдан тезірек дамиды. АХЖ-10-да бұл бұзылыс құмар ойындарға патологиялық құштарлық ретінде сипатталған.
Қауіп факторлары — импульсивтілік, депрессия, мазасыздық бұзылыстары, СДВГ, ішімдікті теріс пайдалану, ойынның ерте тәжірибесі, қаржылық қиындықтар, «жүйеге» немесе «сәттілікке» сену. Құмар ойынға тәуелділік көбіне ішімдікке тәуелділікпен қатар жүреді: адам ұтылғаннан кейінгі күйзелісті басу үшін ішеді. Емделмесе, депрессия мен суицидтік ойлар қаупі артады, сондықтан дағдарыстық көмекті кейінге қалдырмау маңызды.
Дағдарыстық шығу қалай өтеді және одан кейін не болады
Қоңыраудан кейін диспетчер қауіпті бағалайды және ол жоғары болса, 103-ке бағыттайды. Адам қауіпсіз болса, дәрігер келгенге дейін бейне арқылы сөйлесуге болады. Орнында мен онымен оңаша сөйлесемін, көңіл-күйін, ұйқысын, суицидтік ойлардың бар-жоғын, ішімдік тұтынуын бағалаймын, қан қысымы мен тамыр соғуын өлшеймін. Мазасыздық айқын болса, симптоматикалық ем тағайындаймын. Таңертең отбасына қоңырау шалынады, 1–2 күннен кейін психотерапевтпен алғашқы кездесу, бетпе-бет немесе онлайн.
Адамның нақты суицидтік жоспарлары, ауыр мастығы, психоздық белгілері немесе айналадағыларға қауіп төндіретін агрессиясы болса, оны үйде қалдырмаймыз — мұндай жағдайларда 103 немесе 112 жедел жәрдемі және стационар қажет. Онлайн дене жағдайын бағалау және дәрі тағайындау мүмкін емес. ҚР заңы лудоманияны мәжбүрлеп емдеуді сот шешімінсіз көздемейді.
Біз қалай көмектесеміз
Когнитивті-мінез-құлықтық терапия
Құмар ойынға тәуелділікте тиімділігі дәлелденген, халықаралық нұсқаулықтар ұсынған негізгі әдіс. Психотерапевт «сәттілік» пен «жүйе» туралы қате сенімдерді тануға, ойынның триггерлерін анықтауға және стресс пен іш пысуын жеңудің жаңа тәсілдерін қалыптастыруға көмектеседі. Курс әдетте 8–20 сессиядан тұрады, бір бөлігін онлайн өткізуге болады.
Мотивациялық сұхбат
Көптеген пациенттер ойыннан толық бас тартқысы келетініне сенімді емес. Психотерапевт ойынның не беретінін және нені тартып алатынын салмақтауға, адамның өз шешімін нығайтуға көмектеседі. Әдіс пациент отбасының талабымен келіп, әзірге өзгерістерге қарсылық білдіріп жүрген емдеудің басында жақсы нәтиже береді. Шешім пациенттің өзінде қалады.
Қаржылық бақылау және кедергілер
Пациентпен және отбасымен бірге жоспар құрылады: ойын сервистерінен өзін-өзі шеттету, қосымшалар мен төлем операцияларын бұғаттау, емделу кезінде карталарды бақылауды сенімді адамға беру, қарыздарды өтеу жоспары. Бұл жаза емес, өзін-өзі бақылау дағдылары нығайғанға дейінгі уақытша қорғаныс. Шарттар ашық талқыланады.
Депрессия мен қосалқы бұзылыстарды емдеу
Депрессия, мазасыздық, ұйқысыздық немесе ішімдікке тәуелділік болса, Наркология 24 психиатры немесе наркологы қосылады. Дәрі-дәрмекпен емдеу тек бетпе-бет тексеруден кейін тағайындалады. Қосалқы бұзылыстарды емдеу рецидив пен суицид қаупін азайтады, сондықтан бағалау әр пациентке жүргізіледі. Бұл алғашқы апталарда жасалады.
Мифтер мен фактілер
МифЛудомания — жай ғана ерік-жігердің әлсіздігі
ФактҚұмар ойынға тәуелділік — АХЖ-10 және АХЖ-11-де сипатталған, мойындалған психикалық бұзылыс. Ол мидың марапаттау жүйесінің жұмысын өзгертеді, сондықтан тек ерік-жігер әдетте жеткіліксіз. Емдеу бақылауды қалпына келтіруге көмектеседі.
МифҚарыздарды өтеп берсе, мәселе шешіледі
ФактЕмдеусіз адамның орнына қарызды өтеу көбіне ойынды ұзарта түседі: жаңа несиелер пайда болады. Қаржылық көмек психотерапиямен және емделу кезінде ақшаны бақылаумен ұштасқанда ғана тиімді.
МифЕмделгеннен кейін «аздап» ойнауға болады
ФактҚұмар ойынға тәуелді адамдардың көпшілігі үшін қауіпсіз мақсат — құмар ойындар мен ставкалардан толық бас тарту. «Шамалы» ойнауға тырысу әдетте бұрынғы жағдайды тез қайтарады. Бұл психотерапевтпен талқыланады.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологтың алғашқы кеңесі | 12 000 ₸ |
| Стационарда детоксикация (тәулік) | 35 000 ₸ |
| Психотерапия курсы (8 сессия) | 96 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Алматыда көмекті үйде, екі бөлімшенің бірінде (Алматы, Жандосова көшесі, 84, Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11) немесе процедура емес, кеңес қажет болса — онлайн алуға болады. Диспетчер тәулік бойы жауап береді және қай формат қауіпсіз екенін бірден айтады.
Анонимді және құпия
Өтініш, диагноз және ем туралы мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады. Біз оларды жұмыс берушіге, оқу орнына, полицияға немесе көршілерге бермейміз; ерекшеліктер — тек заңда тікелей көзделген жағдайлар. Шақыру үшін есіміңіз жеткілікті, ақылы анонимді ем диспансерлік есепке қоюды білдірмейді.
Сұрақтар мен жауаптар
Ол өмір сүргім келмейді десе, не істеу керек?
Адамды жалғыз қалдырмаңыз, дәрілерді, қаруды және өткір заттарды қолжетімсіз жерге алып қойыңыз, 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастар үшін 150 сенім телефоны жұмыс істейді. Жедел қауіп өткеннен кейін біз тәуелділік пен депрессияны емдеуге көмектесеміз.
Отбасыма айтпай емделуге бола ма?
Иә. Емдеу анонимді, есепке қоюсыз, және біз пациенттің келісімінсіз туыстарына хабарламаймыз. Дегенмен отбасының қатысуы әдетте көмектеседі: жақындар қаржылық шектеулерді қолдайды және рецидивтің ерте белгілерін байқайды. Мұны пациенттің өзі шешеді.
Лудоманияны емдеу қанша уақытқа созылады?
Психотерапия курсы әдетте 3 айдан 6 айға дейін, ауыр тәуелділік пен қосалқы бұзылыстарда — бір жылға дейін созылады. Одан әрі демеуші кездесулер ұсынылады. Нақты жоспарды психотерапевт алғашқы бағалаудан кейін ұсынады.
Онлайн психотерапия көмектесе ме?
Иә, құмар ойынға тәуелділікте онлайн формат жақсы сәйкес келеді: КМТ сессияларын бейне арқылы өткізуге болады, бұл кептелістер мен кешке дейін жұмыс істегенде ыңғайлы. Ерекшелік — бетпе-бет бағалау немесе стационар қажет болатын дағдарыстық жағдайлар. Форматты емдеу барысында өзгертуге болады.
Әйелі немесе ата-анасы не істеуі керек?
Жоспарсыз қарызды мойнына алмау, «соңғы рет» деп ақша бермеу, мәселені өзінен жасырмау. Наркология 24 психотерапевті туыстарға кеңес береді, шекара қоюға және емдеу туралы әңгімеге дайындалуға көмектеседі.
Дәрігерді түнде шақыруға бола ма?
Иә, дағдарыстық шығу 24/7, демалыс және мереке күндері де жұмыс істейді. Ірі ұтылыстан кейінгі түнде қауіп ерекше жоғары, сондықтан таңды күтпеңіз. Өмірге тікелей қауіп болса, бірінші қоңырау 103 немесе 112-ге болуы керек. Диспетчер келу уақытын бірден айтады.
Алматыда дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Телефон: +7 (700) 309-29-88.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
