ТексергенИсаев Нұрлан ҚазбекұлыНарколог-психиатр дәрігер, өтілі 10 жыл · жаңартылды 08.11.2026
Негізгі фактілер
- АХЖ-10 коды
- F11.2
- Кім жүргізеді
- Нарколог дәрігерлер, психиатр, психотерапевт, стационардың медициналық персоналы
- Қайда
- Клиниканың стационары; алғашқы тексеру — үйде; сүйемелдеу — амбулаториялық және онлайн
- Ұзақтығы
- Детоксикация әдетте 7–14 күн, рецидивке қарсы ем — 6–12 айдан бастап
- Анонимділік
- Қаласаңыз тегіңізсіз, диспансерлік есепсіз, дәрігерлік құпия
- Шұғыл жағдай
- Сирек тыныс, көгерген ерін, нүктедей қарашықтар, есінен тану — 103 немесе 112
- Нәтиже
- Қауіпсіз тоқтату, құштарлықты азайту, ремиссия және артық дозаланудан қорғау бағдарламасы
Не білу маңызды
Апиындық абстиненция табалдырықтан-ақ көрінеді. Пәтер жылы болса да, адам күртешемен отыр, оны тоңазытып тұр, мұрнынан су ағады, есінейді, аяғы мен арқасының сырқырағанына шағымданады, тыныш жата алмайды. Алатау ауданындағы анасы бізге түнгі сағат екіде қоңырау шалды: ұлы екінші күн затсыз, ақша сұрап, бұл соңғы рет деп уәде береді. Мен оны тексеріп, қан қысымы мен тамыр соғысын өлшеймін, нақты нені және қаншадан бері қабылдағанын, бұрын артық дозалану болған-болмағанын сұраймын.
Апиындардағы ең қауіптісі — азапты болса да, сындыру (ломка) емес, артық дозалану. Әсіресе толеранттылық төмендеген, ал адам бұрынғы дозасына қайта оралатын тежелу кезеңінен кейін. Сондықтан мен әрдайым дерлік стационарды ұсынамын: онда тоқтатуды қауіпсіз өткізуге, емді таңдауға және адамды затсыз өмірге дайындауға болады. Наурызбай ауданынан немесе Өтеген батырдан пациентті артық көзсіз өзіміз тасымалдаймыз, ал отбасына қауіпті жағдайға арналған нақты нұсқаулар беремін.
Апиынға тәуелділіктің белгілері
- апиындарға деген күшті құштарлық, затты қайдан табуға болатыны туралы тұрақты ойлар
- мас күйде — ұйқышылдық, тарылған қарашықтар, баяу сөйлеу
- тоқтатқанда — тоңазу, тұмау, көзден жас ағу, бұлшықеттер мен сүйектердің сырқырауы
- тоқтатқаннан бірнеше сағат өткен соң ұйқысыздық, мазасыздық, іш өту, жүрек айну
- дозаның артуы, қарыздар, үйден ақша мен құнды заттардың жоғалуы
- ауырсынуды басатын дәрілерді тағайындаусыз немесе көп мөлшерде қолдану
- артық дозалану эпизодтары немесе есінен танғаны үшін жедел жәрдем шақыру болған
Кемінде екі-үш белгі сәйкес келсе — дәрігерге жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін және анонимді. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Неліктен апиынға тәуелділік соншалықты тұрақты
Апиындар мидың ауырсынуды, ләззатты және тыныс алуды реттейтін апиын рецепторларына әсер етеді. Толеранттылық тез өседі, бұрынғы әсер үшін барған сайын көбірек зат қажет болады. Тоқтатқанда ауыр абстиненттік синдром дамиды, адам одан жаңа қабылдаумен құтылуға тырысады. АХЖ-10 бойынша бұл F11.2, АХЖ-11 бойынша — 6C43.2. Тәуелділік күшті ауырсынуды басатын дәрілерді ұзақ қабылдағаннан кейін де қалыптасуы мүмкін.
Детоксикациядан кейін құштарлық айлар бойы сақталады, ал ми кәдімгі өмірден қуаныш алу қабілетін ұзақ қалпына келтіреді. Дәл сондықтан срыв қаупі жоғары, ал ең қауіпті сәт — толеранттылық төмендеген, тоқтатқаннан кейінгі алғашқы апталар. ДДҰ апиынға тәуелділікті артық дозаланудан болатын өлімнің басты себептерінің бірі деп атайды және дәрілік емді психоәлеуметтік қолдаумен ұштастыруды ұсынады.
Апиынға тәуелділікті емдеу қалай өтеді
Диспетчер ең алдымен тыныс алу, сана, еріннің түсі туралы сұрайды: артық дозалану белгілері болса — бірден 103 немесе 112. Қауіп болмаса, дәрігер үйге шығады немесе бейнекеңес жүргізеді, абстиненцияның ауырлығын бағалап, ауруханаға жатуды ұсынады. Стационарда тәулік бойғы бақылаумен детоксикация, зерттеу, психиатрдың кеңесі жүргізіледі. Одан кейін рецидивке қарсы терапия мен психотерапия басталады.
Апиындық абстиненцияны үйде емдеу қауіпті: затты қабылдап, артық дозалану азғыруы жоғары. Тыныс сирек немесе қырылдап шыққанда, ерін көгергенде, есінен танғанда, құрысуларда дереу 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз, адамды бүйірімен жатқызыңыз және жалғыз қалдырмаңыз. Рецидивке қарсы терапияға арналған апиын антагонистері тек толық детоксикациядан кейін басталады, әйтпесе ауыр реакция болуы мүмкін.
Біз қалай көмектесеміз
Детоксикация және абстиненцияны емдеу
Тәулік бойғы бақылаумен дәрігер тоқтату симптомдарын жеңілдетеді: ауырсыну, тоңазу, ұйқысыздық, мазасыздық, ас қорытудың бұзылуы. Дезинтоксикациялық ерітінділер, симптомдық препараттар, электролиттерді түзету, тыныштандыратын құралдар — тек тағайындау бойынша қолданылады. Мақсаты — келесі кезеңдерге күш пен ынтаны сақтай отырып, абстиненциядан қауіпсіз және азапсыз өту.
Рецидивке қарсы терапия
Толық детоксикациядан кейін дәрігер апиын рецепторларының антагонистерін ұсына алады: олар апиындардың әсерін бөгейді (апиындарға қарсы блокада), сонда қолданудың мәні жоғалады. Шешім зерттеуден және жазбаша ақпараттандырылған келісімнен кейін қабылданады. Сонымен бір мезгілде алғашқы айларда срывтың жиі себебіне айналатын ұйқысыздық, депрессия және мазасыздық емделеді.
Психотерапия және срывтардың алдын алу
Психотерапевт триггерлерді тануға, құштарлықты жеңуге, қарым-қатынасты қалпына келтіруге және затсыз өмір құруға көмектеседі. Когнитивтік-мінез-құлықтық терапия, мотивациялық сұхбат, топтық сабақтар қолданылады. Қауіпсіздік жоспары жеке талқыланады: срыв кезінде не істеу керек және айықтық кезеңінен кейін артық дозаланудан қалай сақтану керек.
Отбасымен жұмыс және оңалту
Отбасы әр қадамды бақыламай ремиссияны қолдауды, срыв белгілерін тануды және артық дозалану кезінде қалай әрекет ету керектігін білуді үйренеді. Оңалту жұмысқа, оқуға оралуға, күн тәртібі мен араласу ортасын қалпына келтіруге көмектеседі. Наркология 24 дәрігерімен тұрақты кездесулер, оның ішінде онлайн, нәтижені айлар бойы сақтауға көмектеседі.
Мифтер мен фактілер
МифСындыру (ломка) — апиынға тәуелділіктегі ең қауіпті нәрсе
ФактАбстиненция азапты, бірақ өмірге ең алдымен артық дозалану қауіпті, әсіресе тежелу кезеңінен кейін. Сондықтан дәрігердің бақылауымен емделу және срыв жағдайына арналған әрекет жоспарының болуы маңызды.
МифДетокстан кейін құштарлық жоғалады
ФактДетоксикация физикалық тәуелділікті басады, бірақ құштарлық пен мидағы өзгерістер айлар бойы сақталады. Рецидивке қарсы терапия мен психотерапиясыз алғашқы апталарда срыв қаупі ерекше жоғары.
МифАуырсынуды басатын дәріні дәрігер жазып берсе, тәуелділік болмайды
ФактКүшті апиындық анальгетиктерді ұзақ қабылдау тәуелділікке әкелуі мүмкін. Дозаны арттыруға тура келсе немесе препаратсыз нашар болса, мұны емдеуші дәрігеріңізбен және наркологпен талқылаңыз.
Шақыру қалай өтеді
- Қоңырау шалыңыз немесе жазыңызДиспетчер тәулік бойы жауап береді, 3–5 минутта жағдайды, жасты, ішімдік немесе қолдану қанша уақытқа созылғанын, созылмалы ауруларды және мекенжайды нақтылайды. Тегіңізді айту міндетті емес.
- Дәрігер шығадыНарколог немесе психиатр жабдық пен препараттармен шығады. Жолдағы уақыт ауданға байланысты — әдетте бір сағат ішінде. Сипаттама бойынша стационар немесе 103 қажет болса, бірден айтамыз.
- Тексеру және көмекҚан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қажет болса қандағы қант, неврологиялық статус. Содан кейін — көрсетілім бойынша тамшылатқыш немесе өзге ем, 1–3 сағат.
- Келесі күндерге жоспарТуыстарға ұсынымдар, түнде және ертең не істеу керек, телефон арқылы жағдайды бақылау, қажет болса қайта келу.
- Әрі қарайғы емКодтау, психотерапия, оңалту немесе психиатрдың бақылауы — жедел жағдай басылып, адам дайын болғанда.
Бағалар
| Наркологтың алғашқы кеңесі | 12 000 ₸ |
| Стационарда детоксикация (тәулік) | 35 000 ₸ |
| Психотерапия курсы (8 сессия) | 96 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
Алматыда көмекті үйде, екі бөлімшенің бірінде (Алматы, Жандосова көшесі, 84, Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11) немесе процедура емес, кеңес қажет болса — онлайн алуға болады. Диспетчер тәулік бойы жауап береді және қай формат қауіпсіз екенін бірден айтады.
Анонимді және құпия
Алматыда дәрігер қарапайым киіммен, айыру белгілері жоқ көлікпен келе алады. Ем туралы құжаттар тек пациентке беріледі. Анықтама немесе еңбекке жарамсыздық парағы қажет болса, бұл бөлек және тек сіздің қалауыңыз бойынша талқыланады.
Сұрақтар мен жауаптар
Апиындардың артық дозалануын қалай тануға болады?
Белгілері: адам оянбайды, тынысы сирек, үстірт немесе қырылдап шығады, ерін мен тырнақтар көгереді, қарашықтар өте тар. Дереу 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз, оны бүйірімен жатқызып, тынысын бақылаңыз. Тыныс тоқтаса, диспетчердің нұсқауымен реанимацияны бастаңыз.
Апиындық сындыру (ломка) қанша уақытқа созылады?
Жедел симптомдар затқа байланысты әдетте бірнеше күннен бір аптаға дейін жалғасады. Содан кейін айлар бойы ұйқысыздық, әлсіздік, мазасыздық, құштарлық сақталуы мүмкін. Дәрігердің бақылауымен жедел кезең жеңілірек және қауіпсізірек өтеді, ал әрі қарай рецидивке қарсы қолдау қажет.
Стационарда анонимді емделуге бола ма?
Иә. Ауруханаға жатқызу тегіңізді көрсетпей және диспансерлік есепсіз, есіммен немесе кодпен мүмкін. Ем туралы мәліметтер ҚР денсаулық туралы кодексі бойынша дәрігерлік құпия, ерекшеліктер тек заңмен көзделген. Үзінді мен ұсыныстарды сол есімге немесе кодқа алуға болады.
Неліктен емнен кейін артық дозалану қаупі жоғары?
Айықтық кезінде толеранттылық төмендейді, ал бұрын үйреншікті доза өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан артық дозалану белгілерін білу, срыв кезінде жалғыз қалмау және бірден 103 немесе 112-ге қоңырау шалу маңызды. Рецидивке қарсы терапия бұл қаупті азайтады.
Жақын адамның сындыруы кезінде туыстар не істеуі керек?
Ақша бермеңіз және зат іздемеңіз, тағайындаусыз ұйықтататын дәрілер бермеңіз. Су, жылу ұсыныңыз, дәрігерді шақырыңыз. Егер сананың шатасуы, құрысулар, жоғары қызу немесе артық дозалану белгілері пайда болса, 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз. Содан кейін дәрігермен ауруханаға жатқызуды талқылаңыз.
Түнде және мереке күндері шығасыздар ма?
Иә, бригада тәулік бойы, оның ішінде мереке күндері де жұмыс істейді. Түнде кептеліс аз, біз тезірек жетеміз. Жағдай күтуге көнбесе, 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз, содан кейін әрі қарай емдеу үшін Наркология 24 кезекші дәрігерімен байланысыңыз.
Алматыда дәрігер қайда барады және қай жерде қабылдайды?
Үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер, тәулік бойы. Қабылдау — екі бөлімшеде: Алматы, Жандосова көшесі, 84 және Алматы, Сейфуллина даңғылы, 21, кеңсе 11. Телефон: +7 (700) 309-29-88.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Наркология 24 медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Алкоголь мен есірткіге тәуелділікті және психикалық бұзылыстарды емдеу жөніндегі NICE (Ұлыбритания) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның психобелсенді заттарды қолдануға байланысты бұзылыстарды емдеу жөніндегі ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
